Goi Lautadaren Erliebea: Egitura eta Ezaugarri Nagusiak

Goi Lautadaren Ezaugarri Orokorrak

Goi Lautada gutxi gorabehera 600-800 metroko altitudean dago. Aro Primarioan sortu zen, baina Aro Tertziarioko alpetar orogenesian, Goi Lautadako zati handi bat deformatu eta suntsitu zen. Honen ondorioz, hiru zati nagusi bereiz ditzakegu: antzinako zokalo paleozoikoa, barruko mendilerroak eta arro sedimentarioak.

1. Antzinako Zokalo Paleozoikoa

Antzinako zokalo paleozoikoa Iberiar Penintsularen mendebaldean dago. Erliebea penilautadek edo modu leunean uhindutako higadura-azalerek osatzen dute. Penilautada hauetan, harri gogorrenen ondorioz eratutako uharte-mendiak ageri dira; adibidez, Extremaduran. Penilautaden eta Goi Lautadako arro sedimentarioen arteko ukipen-aldean, ibaiek arroila sakonak sortzen dituzte, material gogorrenen gainean sartzen direlako.

2. Goi Lautadaren Barruko Mendilerroak

Barruko mendilerro nagusiak Mendikate Zentrala eta Toledoko Mendiak dira. Aro Tertziarioan sortu ziren, Goi Lautadako zokaloko bloke batzuk altxatzean, alpetar orogenesiaren ondorioz. Bi mendilerroetan harri primarioak daude, eta higaduraren ondorioz, forma biribilduak eta tontor lauak dituzte.

• Mendikate Zentrala: Garaiagoa da eta Goi Lautada erditik zatitzen du (Somosierra, Guadarrama).
• Toledoko Mendiak: Baxuagoak dira eta Hego Goi Lautada bitan zatitzen dute, Tajo eta Guadianaren arroak bereiziz (Guadalupe mendilerroa).

3. Barruko Arro Sedimentarioak

Ipar eta Hego Goi Lautadako arroak Aro Tertziarioan sortu ziren, zokaloaren blokeak hondoratzean. Alpetar orogenesiaren eraginez, arroetan aintzirak sortu ziren lehenik, eta ondoren material tertziarioz bete ziren. Prozesu honen ondorioz, paramoen, landazabalen eta aldapen erliebea sortu zen.

Paramoak, Landazabalak eta Aldapak

• Paramoak: Kareharrizko estratu gogorrek eratutako azalera estruktural lau eta garaiak dira. Ibaien higadurak U itxurako aranak sortu ditu, eta horiek estratuak mahai-muinoetan banatzen dituzte. Paramoak Alcarrian, Mesa de Ocañan eta Mantxan daude.
• Landazabalak: Modu leunean uhindutako eta ibaiek zeharkatutako lautada baxuak dira. Paramoak higatu diren lekuetan sortu dira, beheko mailetako buztinak eta margak azaleratuz.
• Aldapak: Paramoen eta landazabalen artean dauden eremu inklinatuak dira.

Ipar eta Hego Goi Lautaden Arteko Aldeak

Ipar Goi Lautadako arroa garaiagoa da (batez beste 800-850 m) eta uniformegoa, arro hidrografiko bakarrean (Duero) dagoelako eta ia osorik mendiek inguratzen dutelako.

Hego Goi Lautadako arroa baxuagoa da (500-750 m). Erdialdean Toledoko Mendiak ditu, eta horiek bi arro hidrografiko sortzen dituzte: Tajo eta Guadiana, biak Ozeano Atlantikora irekiak.