Giza Ehunak: Sailkapena eta Funtzio Nagusiak

Epitelioko Ehunak: Babes Funtzioa

Epitelioko ehunek babes funtzioa dute. Forma lauak, kubikoak eta zilindrikoak izan ditzakete. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Estaldura epitelioa
• Guruin epitelioa

Estaldura Epitelioa

Gorputzaren azala eta organoen barrunbeak osatzen dituzte. Motak:

• Laua
• Zilindrikoa
• Kubikoa

Geruza Anitzeko Epitelioa

• Laua: Azalean dago, eta goiko geruzek kornea osatzen dute, ahoan, baginan eta hestegorrian izan ezik.
• Kubikoa: Guruin-hodietan aurkitzen da.
• Zilindrikoa: Kanpoko partikulak birkanporatzeko funtzioa du.

Guruin Epitelioak

Substantziak jariatzen dituzte. Motak:

• Exokrinoa: Substantziak kanpora jariatzen dituzte, adibidez, listu-guruinak.
• Endokrinoa: Substantziak odolera isurtzen dituzte, adibidez, tiroidea.
• Mistoak: Bi funtzioak betetzen dituzte, adibidez, pankreasa.

Ehun Konektiboak: Lotura, Elikadura eta Babesa

Gainerako ehunak lotu, elikatu eta babesteko funtzioa dute. Ezaugarriak:

• Oso ugariak dira.
• Ez dira espezializatuak.
• Zelulen artean matrizea dago, eta matrizean substantziak daude.

Ehun Konjuntiboa

Gainerako ehunak lotu eta komunikatzeko balio du. Matrizea likatsua, baskularizatua, nerbio-bukaera ugarikoa eta zuntz gutxikoa da.

Zelulak:

• Fibroblastoak: Matrizeko substantziak eta zuntzak sortzen dituzte.
• Makrofagoak: Substantzia arrotzak fagozitatzen dituzte, mugimendu ameboideen bidez.
• Mastozitoak: Partikula arrotzei erantzuteko heparina eta histamina askatzen dituzte.
• Adipozitoak eta Odol-zelulak ere aurkitzen dira.

Motak:

• Laxoa: Malgua da, epitelioei eusten die eta organoen hutsarteak betetzen ditu.
• Trinkoa: Kolageno ugari du, oso egonkorra da eta tendoietan dago.
• Elastikoa: Zabaltzen eta dilatatzen diren organoetan aurkitzen da.

Ehun Adiposoa

Funtzio nagusiak:

• Gorputzaren kontornoa modelatzen du (gantz-panikulu geruza).
• Kolpeak moteltzeko kuxinak osatzen ditu.
• Erreserba energetikoa da.
• Isolamendu termikoa eskaintzen du.

Larruazal azpian eta organo batzuen inguruan daude.

Adipozitoak: Zelula handi eta esferikoak dira, zitoplasman triazilglizeridoak gordetzen dituztenak.

Kartilago Ehunak

Funtzioak:

• Gorputzaren zati bigunei eusten diete.
• Artikulazioak estaltzen dituzte.
• Hezurren hazkundean parte hartzen dute.

Eskeletoaren parte dira. Matrize solido eta elastikoa dute. Kondrozitoak hutsunetan kokatzen dira.

Kartilago ehun motak:

• Hialinoa: Matrize ugaria eta kolageno zuntzak nagusi ditu. Trakean, sudurrean eta bronkioetan aurkitzen da.
• Elastikoa: Zuntz elastiko ugari ditu. Belarrietan dago.
• Zuntzezkoa: Kolageno zuntz ugari ditu. Ornoen arteko disko eta meniskoetan aurkitzen da.

Hezur Ehunak

Funtzioak:

• Organismoaren barneko euskarria da.
• Organo minberak babesten ditu.
• Odol-zelulak sortzen ditu.
• Mugimenduetan parte hartzen du.

Solidoa eta geruzatan eratua dago, fosfatoz, kolagenoz, kaltzio karbonatoz eta materia amorfaz osatua.

Zelulak:

• Osteoblastoak: Matrizea osatzeko substantziak jariatzen dituzte. Gero osteozito bihurtzen dira.
• Osteozitoak: Aintzirek kanalikuluen bidez konexioak lortzen dituzte.
• Osteoklastoak: Hezur-matrizea xurgatzen dute.

Motak:

• Harroa eta Trinkoa.
• Trinkoa: Hezur luzeen diafisia eta hezur laburren kanpoaldea osatzen du.
• Harroa: Sareetan antolatuta dago, barrunbeak utziz. Hezur luzeen muturra eta hezur laburren barrualdea osatzen du.

Gihar Ehunak: Gorputzaren Mugimendua

Gorputzaren mugimenduak eragiten dituzte.

Zelulak: Zelulei zuntz deritze.

• Luzangak dira.
• Espezializatuak dira.
• Estimuluekin uzkurtu egiten dira, eta hauek gabe erlaxatu.

Aktina eta miosina dituzte, uzkurtze-prozesua zuzentzen dutenak, taldeka, sarkomeroa osatuz. Aktina harizpiak miosinarekin lerratzean gertatzen da uzkurdura.

Eskeleto Gihar Ehun Ildaskatua

• Hezurretan itsatsita dago.
• Sortetan agertzen da.
• Zelula luzangak eta nukleo ugarikoak dira.

Bihotz Gihar Ehun Ildaskatua

Zelula luze eta ildaskatuak dira, nukleo bat edo bi dituztenak. Bihotz-paretetan daude, bihotz-taupadak eragiten dituzte.

Gihar Ehun Leuna

Nukleo bakar, txiki eta fusiformea du. Digestio-hodietan, arnasbideetan eta beste organo batzuetan aurkitzen da. Uzkurdura geldoa eta oharkabekoa da.

Nerbio Ehunak: Estimuluak eta Erantzunak

Zelula adarkatuak dira, nerbio-bulkadak igortzen dituztenak. Estimuluak jasotzen dituzte eta erantzunak bidaltzen dituzte muskulu, errai edo guruinetara, haien funtzioa gidatu eta erregulatzeko.