Giza Baliabideak eta Lan Zuzenbidearen oinarriak: printzipioak eta iturriak

Laburpena

Dokumentuak Giza Baliabideen Sailaren bi arlo nagusiak azaltzen ditu: Langileen Kudeaketa eta Langileen Administrazioa. Gero, Lan Zuzenbidearen definizioa, printzipio nagusiak eta iturriak (hitzarmen kolektiboa, usadioak eta ohiturak) lantzen ditu. Azkenik, Gizarte Segurantzako TA agiri nagusiak laburbiltzen ditu.

Funtsezko puntuak

Giza Baliabideen Sailak Langileen Kudeaketa eta Langileen Administrazioa ditu ardatz.
Lan Zuzenbidea lan harremanak arautzen dituen arau eta printzipioen multzoa da.
Gutxieneko arauaren printzipioaren arabera, gutxieneko arauak ezin du goiko arauak esaten duena ukatu, baina hobetu bai.
In dubio pro operario printzipioak esaten du lan arauen interpretazioan zalantza badago, langilearen alde egin behar dela.
Eskubideen utziezintasunaren printzipioak langileak ezin duela bere eskubideei uko egin edo kalte egin.
Hitzarmen kolektiboa sindikatuen eta enpresaburuen arteko akordioa da, Lan Zuzenbidearen iturri nagusietako bat dena.
Usadioak eta ohiturak iturri dira legeak falta direnean, baina baliagarritasuna argi egon behar da.
TA.1 langilea afiliatzeko agiria da; TA.6 enpresa inskribatzeko; TA.2 langilearen altak, bajak eta aldaketak egiteko.

Frogatu zeure burua

1. Ebaluaketa

Giza Baliabideen Saila

Giza Baliabideen Saila bi arlo nagusiz arduratzen da: Langileen Kudeaketa eta Langileen Administrazioa.

Langileen Kudeaketa

Langile bakoitzak dituen betebeharrak eta eskubideak zehaztea.
Langile berriak bilatu eta hautatzea (profila).
Langile berrien harrera (harrera-plana egitea).
Langileei prestakuntza ematea (formakuntza).
Sustapen-politika.
Langileen eskubideak eta betebeharrak kudeatzea.

Lan Zuzenbidea

Lan Zuzenbidea Lan Harremanak bideratzen dituen arau eta printzipioen multzoa da. Lana pertsonala, norberarena, borondatezkoa edo beste baten kontura denean aplikatzen da.

Enpresaren eta langilearen artean arazorik sortzen bada, Lan Zuzenbidea aplikatuko da (hierarkia/piramide printzipioak erabiliz), beti ere langilearentzat onuragarriena dena bilatuz.

Lan Zuzenbidearen Printzipioak

Gutxieneko arauaren printzipioa: Hierarkia bat dagoenean, gutxieneko arauak ezin du goiko arau batek esaten duena ukatu, baina hobetu bai.
Araurik onuragarrienaren printzipioa: Bi arauren artean gatazka sortzen bada, beti langilearentzat onuragarriena dena defendatuko da.
Baldintzarik onuragarrienaren printzipioa: Bi baldintzaren artean gatazka sortzen bada, beti langilearentzat onuragarriena dena defendatuko da.
In dubio pro operario printzipioa: Lan arauen interpretazioan zalantzarik sortzen bada, beti langilearen alde egingo da.
Eskubideen utziezintasunaren printzipioa: Langileak ezin die bere eskubideei kalte egin edo uko egin. Adibidez, oporrak hartzeko eskubideari uko egitea.

Lan Zuzenbidearen Iturriak

Hitzarmen Kolektiboa

Sindikatuen eta enpresaburuen arteko sinadura edo hitzarmena da.

Sindikatuak: Langileen ordezkariak.

HITZARMEN KOLEKTIBOA = ARAUAK + "sui generis" KONTRATUA

Usadio eta Ohiturak

Lan Zuzenbidearen iturritzat hartzen dira. Usadio eta ohitura juridikoetara jotzeko, hauen arautzeko baliagarritasunaren ideia oso argi izan behar da.

Noiz aplikatu daiteke usadio bat? Legeak falta direnean (tradizioa). Adibidez: Larunbatetan herriko dendak ez zabaltzea, merkatua dagoelako (hitzarmen kolektiboaren arabera).

Gizarte Segurantzako TA Agiriak

Gizarte Segurantzarekin lotutako agiri nagusiak:

TA.1: Langilea afiliatzeko agiria.
TA.2: Langilea alta, baja edo aldaketaren bat egiteko.
TA.6: Enpresa inskribatzeko.
TA.7: Enpresa alta, baja edo aldaketaren bat egiteko + kotizazio zenbakia lortzeko.
TA.5: Langile autonomoa alta, baja edo aldaketaren bat egiteko.

Ohiko galderak

Zer da in dubio pro operario printzipioa?

Lan arauen interpretazioan zalantzarik sortzen bada, langilearen alde egin behar da. Printzipio hau Lan Zuzenbidearen oinarrietako bat da.

Zein agiri erabiltzen da langile bat Gizarte Segurantzan afiliatzeko?

TA.1 agiria erabiltzen da langilea afiliatzeko. TA.2 berriz, langilearen alta, baja edo aldaketa egiteko da.

Noiz aplika daiteke usadio bat lan harremanetan?

Legeak falta direnean aplika daiteke, baldin eta usadioaren baliagarritasuna argi badago. Adibidez, herriko dendak larunbatetan ez zabaltzea hitzarmen kolektiboaren arabera.