Geografia eta Demografia Hiztegia: Definizioak eta Kontzeptuak
Ibai Arroa
Ibai arroa: Ibai batek elikatzen duen espazio geografikoa da, non ibai horretara eta bere adarretara (errekatxoak barne) espazio geografiko horretako ur guztiak doazen. Beste modu batean esanda, ibai batek bere sare hidrografikoarekin, prezipitazioen ura drainatzen duen espazio geografikoa da.
Uren Banalerroa
Uren banalerroa: Ibai arro bat mugatzen duten gailur garrantzitsuenetatik pasatzen den lerro hipotetikoa da, arro hori beste arroetatik bereizten duena. Gailur horietan erortzen diren prezipitazioetatik, batzuk arro batera joango dira, eta beste batzuk, kontrako isurialdean, beste arro bateko ibai batera.
Landaretza Potentziala
Landaretza potentziala: Lurralde bateko landaretza potentziala gizakiaren inolako jarduerarik gabe garatuko litzatekeen landarediari esaten zaio. Landaretza potentzial hori, lehenik eta behin, klimak baldintzatzen du, batez ere prezipitazioen eta tenperaturen erregimenak, eta, bigarrenik, lurzoruaren ezaugarriek.
Udal Errolda
Udal errolda: Udal-barrutietako biztanleen erregistroa da. Datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu. Agiri dinamikoa da, eta urtero, urtarrilaren 1ean, berritzen da.
Trantsizio Demografikoa
Trantsizio demografikoa: Eredu demografiko zaharretik modernora igarotzean gertatzen diren eraldaketen aldia da. Denboraldi honetan bi fase bereiz daitezke: lehenengoan, heriotza-tasak jaitsiera iraunkorra izaten du; bigarren fasean, heriotza-tasaren jaitsiera moteltzen da, eta jaiotza-tasa da jaisten dena; hala ere, berezko hazkundea murrizten hasten da.
Bizi Itxaropena
Bizi itxaropena: Denbora zehatz batean populazio batek bizi duen urte kopuruaren batezbestekoa da. Gizonezkoena eta emakumezkoena bereizi ohi dira, eta, besteak beste, osasungintzaren kalitateak, higieneak eta gerrek eragina izan ohi dute. Bizi-itxaropenak herri baten garapen-maila islatzen du.
Populazioaren Zahartzea
Populazioaren zahartzea: Herrialde batean 65 urte baino gehiagoko populazioa %12tik gorakoa denean gertatzen den fenomenoa da. Honen zergatiak heriotza-tasaren murrizketa, bizi-itxaropenaren luzapena eta herrialdearen garapen sozioekonomikoari lotutako jaiotza-tasaren jaitsiera dira.
Migrazio Saldoa
Migrazio saldoa: Herrialde bateko immigrazioaren eta emigrazioaren arteko aldea da.
Landa Exodoa
Landa exodoa: Landa-eremuko jendea (normalean gazteak edo helduak) hirira joaten denean gertatzen denari esaten zaio. Prozesu hau aspaldikoa da eta beti eman izan da, baina "exodo" hitzarekin fenomeno masiboa dela adierazi nahi da. Landa-exodoa industrializazio-garaian gertatu zen gehienbat, eta Espainiako historia garaikidean, XX. mendeko 60ko hamarkadan, landatik hirirako migrazio masiboari deritzo. Migrazio honetan ez da bizilekua bakarrik aldatzen, baita lanbidea ere.
Populazio Aktiboa
Populazio aktiboa: Lanean ari diren edo lan egiteko prest dauden pertsonen kopurua da, eta 16 eta 65 urte bitartean egon behar dute. Lana galdu dutenek (langabetuak) ere populazio aktiboa osatzen dute. Populazio aktiboaren tasa honela kalkulatzen da: (aktiboak / biztanleria osoa).