Garapen Adierazleak eta Ongizatea: BPG, GGI eta Gehiago
Garapen eta Ongizate Adierazle Nagusiak
Jarraian, garapen ekonomikoa eta giza ongizatea neurtzeko erabiltzen diren adierazle nagusien definizioak aurkituko dituzu:
| Adierazlea | Definizioa |
|---|---|
| Barne Produktu Gordina (BPG) | Herrialde baten guztizko diru-sarrerak, produktu eta zerbitzuen balioari atzerritik jasotako dirua gehituta eta nazioarteko dolarretara trukatutako zerga garbiak salbu. |
| Per capita BPG | Herrialdearen BPG herrialdeko biztanle-kopuruarekin zatituta lortzen da. |
| Alfabetatze-indizea | Irakurtzeko eta idazteko gai diren 15 urtetik gorako biztanleen ehunekoa. |
| Bizi-itxaropena | Haur jaioberri batek bizitzea espero den urte-kopurua. |
| Haurren heriotza-tasa | Urtea bete baino lehen hiltzen diren haurren kopurua, 1.000 jaiotzeko. |
| Giza Garapenaren Indizea (GGI) | Indize konposatu honek hiru parametro hartzen ditu kontuan: bizitza luze eta osasuntsua, ikasketa-maila eta bizi-maila duina. |
Garapen Ekonomikoa eta Giza Garapena
Garapen ekonomikoa: Herrialde baten aberastasunaren hazkundeari dagokio.
Giza garapena: Herritarren bizi-kalitatearen hobekuntzari dagokio, aberastasuna, lanpostuak eta beste faktore batzuk kontuan hartuta.
Pobrezia eta Ongizate Gabezia Arriskuak
Pobrezia-arriskua
Herrialdeko edo lurraldeko errentaren medianaren %60 baino errenta txikiagoa duten pertsonak dira pobrezia-arriskuan daudenak.
Ongizate-gabeziaren arriskua
Ongizate-gabeziaren arriskua neurtzeko, honako faktore hauek hartzen dira kontuan:
- Pobrezia-arriskuaren tasa transferentzia sozialen (diru-laguntzak) ondoren.
- Ondasun-gabezia material larria.
- Lan-intentsitate oso txikia duten etxeetako pertsonak.
Zergatik da Garrantzitsua GGI?
Giza Garapenaren Indizea (GGI) funtsezkoa da herrialde baten aurrerapena ulertzeko, hainbat arrazoirengatik:
- Herrialde batek bere jendearengan inbertitzen duen ala ez adierazten du: osasuna, hezkuntza eta diru-sarrerak, esaterako.
- Herrialde baten barruan desberdintasunak dauden ala ez erakusten du, adibidez, eskualdeen edo gizarte-taldeen artean.
- Pertsonen bizi-kalitatea nola hobetu aztertzeko tresna da.
Ginni eta GGI: Konparaketa
| Adierazlea | Alde Onak | Alde Txarrak |
|---|---|---|
| Ginni | Diru-sarreren desberdintasuna neurtzen du. | Ez ditu beste faktore batzuk kontuan hartzen. |
| GGI | Zabalagoa da: osasuna, hezkuntza eta diru-sarrerak neurtzen ditu. | Ez du herrialdearen barruko desberdintasuna kontuan hartzen. |