Digestio-aparatuaren eta arnas-aparatuaren funtzioak: laburpena

Laburpena

Testuak digestio-aparatuaren funtzioa azaltzen du: elikagaiak mantenugai bihurtu, ahoratzea, digestioa, xurgapena eta gorotzen eraketa. Halaber, arnas-aparatuaren eginkizuna, arnasketaren bi etapak eta gas-trukea laburtzen ditu. Azkenik, aparatu bakoitzaren gaixotasun nagusi batzuk aipatzen ditu.

Funtsezko puntuak

Digestio-aparatuak elikagaiak mantenugai bihurtzen ditu zelulek erabil ditzaten.
Digestio-funtzioak: ahoratzea, digestioa, xurgapena eta gorotzen eraketa.
Heste biloek xurgapen-azalera handitzen dute heste meharrean.
Arnasketak bi etapa ditu: arnasgora (inspirazioa) eta arnasbehera (espirazioa).
Gas-trukea albeolotan gertatzen da; oxigenoa hemoglobinari lotzen zaio, oxihemoglobina sortuz.
Arnas-aparatuaren gaixotasun nagusiak: asma, biriketako infekzioa, faringitisa eta gripea.

Frogatu zeure burua

Digestioa-aparatuaren eginkizuna: elikagaiak mantenugai bilakatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zeluletara iritsi eta haiek erabil ditzaten. Digestio-hodiak eta digestio-guruinak osatzen dute. Digestio-aparatua 4 gaixotasun: Apendizitisa, gastroenteritisa, hepatitisa, txantxarra. 2 guruin mota daude: guruin erantsiak; pankrea eta gibela eta digestio hodiko guruinak: heste meharra eta urdaila. Guruin erantsiak; digestio uruinak sortu eta hodiaren barnera jariatzen dituzte. Duodenoa: Este meharreko lehenengo zatia. Pankreak eta gibeleko uruinak jariatzen dira.

Beheranzko kolona ezkerrealdean dago, ondesteari lotuta. Digestio-hodiko heste-floraren funtzio nabarmenak: 1. kanpoko mikrorganismoetatik babesten gaituzte. 2. digeritu ezin ditugun gluzidoak dijeritzen laguntzen digute. 3. Garapen kantzedijenoa prebenitu. 4. Bitaminak sortu. Digestio-funtzioak: Ahoratzea, digestioa, xurgapena eta gorotzen eraketa. Mekanikoa: Elikagai solidoa mastikatu, moztu, birrindu eta nahastu egiten du. Kimikoa: Digestio-urinek parte hartzen dute. Elikagaiak osatzen dituzten makromolekulak puskatzen dira.

Ahoratzean gertatzen diren 3 prozesuak: 1. Mastikatzea: Elikagaiak txikitzea, mekanikoa. 2. Listuztatzea: Elikagaiak listuarekin nahastu, elikadura boloa sortuz. 3. Irenstea: Elikadura-boloa pharingera joaten da. Xurgapen prozesua: Mantenugaiak digestio-hodiaren paretak zeharkatu eta odolera pasatzen dira. Heste biloak: Heste meharrean dauden tolesturak. Funtzioa: Xurgaketa eremua handitu egiten da.

Gorotzen eraketa prozesua: Digeritu ezin diren elikagaiak hondakin bilakatzen dira. Heste-lodira iristean, trinkotu egiten dira digestioaren hondarrak, ura eta gatz mineralak galduz. Arnas-aparatuaren eginkizuna: Oxigenoa eta eta CO2 kanporatu. Arnas-bideak eta birikak osatzen dute. Arnasbideak: Airea ibiltzeko hodiak eta barrunbeak, airea garraiatzea, CO2 kanporatzea eta oxigenoa barrura. Trakea, bronkioloa, bronkioa eta laringea kartilagoz osatuta daude, dilatatu eta uzkurtu ahal izateko. Arnasketako 2 etapak: 1. Arnasgora: Oxigenoan aberatsa den airea arnasbideetatik sartu eta biriketara iristen da, saihetsarteko giharrak uzkurtu eta saihets hezurrak igo, diafragma uzkurtu eta jetsi. 2. Arnasbehera: Arnasgora al reves. Birika-aireztapenean laguntzen duten giharrak diafragma eta saihetsarteko giharrak dira. Gas-trukea albeolotan gertatzen da. Hemoglobina: Odoleko proteina bat da, odolari kolore gorria ematen dio eta oxigenoa garraiatzen du. Oxihemoglobina: Hemoglobinak oxigenoa hartzen duenean oxihemoglobina bilakatzen da. O2 albeoloetatik odolera difusio bakunagatik pasatzen da, konzentrazio handiko guneetatik txikietara. Arnas aparatuko 4 gaixotasun: 1. Asma: Arnasa hartzeko zailtasuna. 2. Biriketako infekzioa, antibiotikoekin tratatzen da. 3. Faringitis: Faringea urratuta. 4. Gripea: Infekzio bat, sukar handia ematen du.

Ohiko galderak

Zer funtzio du digestio-aparatuak?

Elikagaiak mantenugai bihurtu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zeluletara iritsi eta haiek erabil ditzaten. Ahoratzea, digestioa, xurgapena eta gorotzen eraketa egiten ditu.

Zer dira heste biloak?

Heste meharrean dauden tolesturak dira. Xurgapen-eremua handitzen dute.

Nola gertatzen da arnasketa?

Arnasketak bi etapa ditu: arnasgoran airea sartu eta biriketara iristen da, eta arnasbeheran airea atera egiten da. Diafragmak eta saihetsarteko giharrek laguntzen dute.