Frankismoaren amaiera eta trantsizioaren ataria

Frankismoaren krisia eta Carrero Blancoren heriotza

1970eko hamarkadaren hasieratik Franco hil arte (1975), gizarte-gatazkak areagotu ziren eta oposizio demokratikoa gero eta handiagoa izan zen, baita erregimenaren barne-tentsioak ere. Gainera, ekonomia-krisi larria zetorren.

1973ko ekainean, Carrero Blanco almirantea gobernuko presidente izendatu zuten; frankismoak Francoren heriotzaren ondoren jarraituko zuela ziurtatzeko pertsona gakoa bihurtu zen. Hala ere, ETAk Carrero Blanco erail zuen Madrilen, atentatu batean.

Erregimenaren barne-haustura

Une horretatik aurrera, erregimeneko bi sektoreen arteko haustura areagotu egin zen:

• Bunkerrak: Erregimenarekin jarraitu nahi zutenak.
• Irekitasunaren aldekoak: Sistema apurka-apurka aldatu behar zela defendatzen zutenak.

1974ko urtarrilean, gobernu berri bat eratu zen, irekitasunaren aldekoak eta immobilistak elkartzeko helburuarekin, "otsailaren 12ko espirituarekin" bat. Ez zuen sektoreetako inor konbentzitu eta gobernutik atera zen.

Oposizioaren antolaketa

Sistema demokratiko bat aldarrikatzeko eta frankismoak jarraitzea eragozteko organismo unitarioak sortu ziren. 1974an, PCEren ekimenez, Junta Demokratikoa eratu zen Parisen.

Dekolonizazio-prozesua Afrikan

Afrikako dekolonizazio-prozesua gertatzean, Espainiak ez zuen inolako ekintza-planik prestatu prozesu horri aurre egiteko. 1956an, Frantziak Marokoko protektoratuaren frantziar sektorearen independentzia adostu zuen Marokoko erregearekin Espainiak ia ezer jakin gabe, eta Espainiak gauza bera egin behar izan zuen espainiar sektoreekin.

1957an gatazka armatu labur bat izan ondoren, Espainiak Ifniko lurraldea Marokori eman zion 1969an. Eta 1968an independentzia eman zion Ekuatore Gineari.

Saharako gatazka eta Martxa Berdea

Saharako lurraldea dekolonizatzeko, Espainiako gobernuak lurralde horren autodeterminaziorako erreferenduma egitea onartu zuen. 1975ean, Francoren gaixotasunaz baliatuz, Marokok fosfato eta arrantza ugariko lurralde hori emateko eskatu zuen eta Hassan II.a erregeak Martxa Berdea antolatu zuen.

Azkenean, Ariasen gobernuak amore eman zuen eta Madrilgo Ituna sinatu zuen azaroaren 14an, Saharako lurraldea Marokori eta Mauritaniari emateko.

Frankoren heriotza eta erregimenaren amaiera

Franco jenerala 1975eko azaroaren 20an hil zen, herrialdean hainbat arazo zeudelarik. Erregimen anakroniko bat utzi zuen Frankok, krisialdi nabarmenean zegoena. Francok Espainiaren etorkizuna lotuta utzi zuela uste zuen, baina bera gabe frankismoak jarraitzea ezinezkoa zen.