Filosofiaren Oinarrizko Kontzeptuak eta Definizioak

Arrazoia

Zerbait azaltzeko, zerbaiti buruz argudiatzeko edo justifikatzeko gaitasuna edo ekintza da.

Arrazionaltasun Teorikoa

Munduari so dagoena. Errealitatea ezagutu nahian diharduena, hura argitzen, azaltzen eta ulertzen saiatzen dena.

Arrazionaltasun Praktikoa

Ekintza orientatzen saiatzen den arrazoimenaren erabilera da. Ekintza horren bidez, arrazoimen praktikoak grinei aurre egiten die eta nagusitu egiten zaie. Horrela, arrazoimenak berak, bere buruari ezarritako ideal morala lortzeko bidean jartzen gaitu.

Metafisika

Errealitatea zer den aztertzen duen filosofiaren atala da. Ikuspegi unibertsala eskaintzen du. Nia, mundua eta Jainkoa ikertzen ditu, galdera errotikoak planteatuz.

Ontologia

Izana aztertzen du, hau da, gauza guztiek amankomunean dutena.

Ezagutzea

Ezagutzeko jarduera da, egia bilatzearekin lotuta dagoena. Bere helburua gauzen egoera jasotzea edo geureganatzea da, besteekin partekatua izateko.

Subjektua

Ezagutzeko jarduera egiten duena.

Objektua

Jarduera horren helburua dena, geureganatzen dena.

Ezagutza

Jarduera horren emaitza da, aurkitutako egiari dagokiona.

Iritzia

Egiazkotzat jotzen den zerbait da, baina erabateko ziurtasunik ez duena.

Sinesmena

Norbanakoa pentsatzen duena egia dela ziur dago, baina guztiek onartuko luketen justifikaziorik gabea da. Ziurtasun subjektiboa du.

Jakintza

Zerbait jakitea besteen aurrean horri buruzko arrazoiak emateko gai izatea da. Oinarri subjektiboak eta objektiboak dituen iritzia da.

Fenomenologia

Gauzak zer diren ezagutu nahi du, subjektuari kontzientzian agertzen zaizkion moduan ("gauzetara beretara joan").

Hermeneutika

Giza ekintzak eta errealitate historikoa ulertu nahi ditu, gertaera bakoitza bere berezitasunean interpretatuz, bere zentzua harrapatu nahian.

Egia

• Grekoz: ALÉTHEIA (ezkutatuta ez dagoena, agerian dagoena, aurkikuntza da). Kontrakoa, pseudos, estalketa.
• Latinez: VERITAS (esatearen doitasuna eta zehaztasuna).
• Hebreeraz: EMUNAH (konfiantza zentzuan adierazten duena).

Errealitatea

• Definizio negatiboa: Errealitatea itxuraren eta posibilitatearen aurkakoa da; beraz, erreala itxurazkoa ez dena eta ahal izate hutsa ez dena da.
• Definizio positiboa: Kontingentea, beharrezkoa, hautemangarria izan daiteke, eta fisikoa, psikikoa edo birtuala.