Filosofiaren Jatorria: Mitosetik Logoserako Bidea
Miletoko merkataritza-gunean, kultura ezberdinetako jendea biltzen zen portu batean, errealitatea azaltzeko mito desberdinak zeudela ikusi zuten. Mito guztiak ezin zirenez egia izan, arrazoimenaren bidez (logos) azaltzen saiatu ziren, irudimena alde batera utzita.
Mirespena eta Jarrera Filosofikoa
Filosofoek natura miresteko denbora izan zuten, esklaboei esker. Harridura sortu zieten fenomeno berriek (trumoiak, ekaitzak, jaiotzak), eta horrek zalantza eragin zien. Beren ezjakintasuna onartzea izan zen jarrera filosofikoa. Unibertsoan (cosmos) zegoen harmonia azaldu nahi zuten, jarrera kritikoari eutsiz eta etengabe galderak eginez.
Platon eta Jakintzaren Bilaketa
Platonek maitasuna eta jakintza konparatzen zituen, biek gizakiaren hutsune bat betetzen dutelako. Arrazoimenaren bidez lortutako ezagutza baino ez zuen ontzat ematen; zentzumenezko ezagutza (doxa edo iritzia) baztertzen zuen, okerra delako. Jakinduriaren bidez hutsune hori betetzean, zoriontasuna lortzen da.
Filosofiaren Helburua
Filosofiaren helburua jakitea jakiteagatik da, ez beste ezertarako erabiltzeko.
Kontzeptu Gakoak
- Kontingentea: Izan edo ez izan daitekeena; beharrezkoa ez dena.
- Beharrezkoa: Kontingentearen kontrakoa; ezinbestekoa dena.
- Ontologia: Izakia aztertzen duen filosofiaren atala.
- Doxa: Iritzia; zentzumenen bidezko ezagutza aldakorra eta ez-fidagarria.
- Dedukzioa: Teoria orokor batetik abiatzea ondorio zehatzak ateratzeko.
- Indukzioa: Esperientziako datuetatik abiatzea teoria orokor bat ateratzeko.
- Ideiak: Inpresioa jaso ondoren buruan geratzen zaiguna.
Jakintza-arloen Konparazioa
- Zientzia: Esperimentuen bidez frogatzen ditu teoriak; akritikoa, profanoa eta ez-normatiboa da.
- Filosofia: Arrazoimenaren bidez argudiatzen ditu teoriak; kritikoa, profanoa, normatiboa eta unibertsala da.
- Mitologia: Irudimenean oinarritua; normatiboa, antropomorfikoa eta akritikoa da.
Ondorioa
Filosofiaren hasiera mirespen, harridura eta zalantzaren bidez gertatu zen. Ezjakintasuna onartuz eta galderak planteatuz, jakintza askea bilakatzen da.