Euskararen Fonologia, Morfologia eta Sintaxia: Azterketa Sakona
Euskal Idazle eta Hizkuntzaren Azterketa
Jose Manuel Etxeita (Josetxo, Jaioterri maitia), Anabitarte (Usauri, Donostia).
Poesia:
Emeterio Arrese (Nere bidetan).Antzerkia:
Martzelino Soroa, Toribio Alzaga.Kazetaritza:
Euskalzale, Euskal-esnale, Euskal-erria, RIEV.Evaristo Bustintza, Jean Etxepare.
Fonologia
- Hitz hasierako bokala galtzen da (aferesia): Kusi (ikusi).
- Hitz barruko bokala galtzen da azenturik ez duenean (sinkopa): Astélna (astelehena).
- I edo U bokala, gero A bat baldin badauka, A > E: Ogie (ogia).
- Atzizki batzuetako -z amaieran badauka, S bihurtzen da: Burus (buruz).
- ST kontsonante multzoa RTZ bihurtzen da: bortz (bost).
Morfologia
- Norentzat atzizkia, -dako ordez: amarendako (amarentzat).
- Noren erabiltzean, -aren > -ain: Aitain (aitaren).
- -N amaiera duten hitzak, -ko edo -en ordena: emango (emanen).
- Euskara batuan gaztelainazko -on > -oi: kamioia.
Sintaxia
:- Kausazko perpausetan -lako> -lako(t)z edu lakos. Dugulakos(dugulako)
- Demborazkoetan, -nean>la(r)ik. Zuelarik(zuenean)
ahalke: lotsa ebatsi: lapurtu orai: orain
ahantzi: ahaztu erran: esan ortzadar: ostadar
aitzin: aurre gibel: atze ortzegun: ostegun
alletu: iritzi goiti: gora ortziral: ostiral
ameka: hamaika goatze: ohe paratu: jarri
aunitz: asko hagitz: oso piro: ahate
beheiti: behera karrika: kale sor: gor
beratz: bigun kontent: pozik ugalde: ibai
bertze: beste lautanogei: laurogei yautsi: erori
bulkatu:bultzatu nabala: labana
deus ez: ezer ez
Esberdina: desberdina muskuluetara: giharretara
bakarrik: soilik gantzak metatzen: gantzak pilatzen
disolbatzen: desegiten hondarrak: hondakinak
lehenengo: aurreneko errezeptore: hargailu
egonkortasuna: tinkotasuna identifikatu: antzeman
babesten: gordetzen hala ere: nolanahi ere
janariekin: elikagaiekin itzultzen: bueltatzen
xurgatzen: zurrupatzen gorotzen: goroizten
esne mamitan bizi: primeran bizi
mutur zuria izan: mokor fina izan
pipertu: sumindu
hitza jan: hitza bete ez
lepo egon: betekada izan