Euskal Oposizioaren Historia

Oposizioa

Nazioarteko isolamendua gainditu, erregimen demokratiko berrezarketa nahi oposizio antifrank, Eusko Jaurlaritza erbestean mantendu. 2. Mundu Gerra Alkatuak irabazi->espainiako errepublika diktatoriala ez. Diplomazia espainiar esparruko erbesteko euskaldunak haiengana hurbildu. Eusko Jaurlaritzaren ospea Gerra Zibilaren amaiera ondoren eraiki errefuxiatuei laguntza lan bat martxan jarri zutenean.

Ezkerra

Oso ahul, PCE. PSOE zatiketak

Baionako Ituna

1975/03, Estatutu Eusko Jaurlaritza ezartzearen alde, Alderdi Sindikatu Errepublikanoaren aldeko indarrak sinatu. 1974 ekintza azpimarragarria: Ondorengoko legeari buruzko erreforza abstentzioa prestatu, arrazoi politiko ekonomikoengatik->greba. Bizkaia Gipuzkoa eusko jaurlaritzen arabera, Araba Nafarroa ekonomikoki errepeleitu baina grebak ez larriak erregeari.

Oposizio krisia

50ko hamarkadako nazioarteko politika erabakigarria krisian, frankistek isolamendua bermatzerakoan AEB eta Vatikanoarekin. Lehendakari Eusko Jaurlaritza EAJ esku lotuta. Krisialdi horren ikurrak eusko jaurlaritza pariseko egoitza utzi frankisten esku uzteko. Oposizioa zatitu->Indalecio Prieto errepresio soziala monarkia demokratikoaren hurbilketa->baina are zatitu. Sindikatu EAJ alderdi batzuk eraberritu.

Garapena/60ko hamarkadak

Euskadi-eskualde garatuena. Nazio berrakuntza planak industrietan(...) produkzio emaitza bikain eta irabazi handiko aldia. Industria berria azkarragoa bizitza gizartea nafarroa. Gazteak lanbila etorri, bizitza konplexua, aldaketa soziala eman. Kontsumo gizartea hastapenetan barneratu. Politika ez aldatu

Oposizio berria

60ko hamarkadaren erdialdetik aurrera, oposizio berria arazoak areagotu: Eliza eremuan eraberritu, ikasle eta langile mugimenduak... gizarte esparru guztietatik politizatu oposizioak.

Elizaren aldaketa

Eliza politizatu, klero abertzalea zenez erregimen errepublikanoaren Eliza bereiztu eta aurre egin erregimenari, Euskal Herriko alderdiak jarrera militante eta nazionalista, ekintzak. Apaizek idatzia askatasun eta demokraziaren euskaldun aurkako erregimen politika. Derioko seminarioan talde bat gilitzapetu. Antonio Añoverosen kritika gobernu frankista nortasuna mantentzeko eskubidearen alde. Eliza=Euskal kultura eta euskara irakatsi sustatu

Langile mugimendu berria

Langile klasea egituratu, lege berria eskatu. Greba gehiago 60ko hamarkadetan aldarrikapen soziopolitiko eta langile arloko. Bizitzan grebak politizatu, gobernuak salbuespen egoera eta errepresioari erantzun. Gipuzkoa Bizkaia Nafarroa CCOO sortu, Araba eta Gipuzkoa mitxelin greba.

ETA

50ko hamarkadetan, ideologia konfesional eta familia abertzaleko gazteak EKIN euskera babestu eta independentzia lortu nahi. 53an, EAJekin EGI bildu. Baina ondoren EKINek ulertu EAJ uko euskal herriko eskubideen aurkako borrokari. Ordura arte, ETA sortu. ETA 60ko hamarkadetan oposizioaren protagonista, tradiziozko nazionalismoarekin hautsi nahi. 1968an lehenengo atentatua, handik aurrera ekintza armatu gehiago, frankismo errepresio baina horrek ETA sendotu. Adibidez Gerra Kontseiluan Burgosen, ETAko 6 kidei zigorra eman arren, azkenengo frankistek indultua protestengatik nazioartean eta espainian. Donostiako kontsulatu aleman. Bahitu. Txiki eta Otegi fusilamendua, protesta baina indulturik ez. Aktibismo iraultzailea: Carrero Blancoren hiltzean 73an. 13 hil ziren Madrilen kafetan. Eta zatitu: ETA politiko-militarra eta ETA militarra