Euskal Herriko Lurraldea eta Erliebearen Ezaugarriak

Euskal Herriaren Kokapena

Euskal Herria (E.H.) "euskararen herrialdea" esan nahi du. Pirinioen mendebaldeko muturrean kokatzen da, Bizkaiko golkoaren inguruan. Zazpi herrialdetan banatuta dago: Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Nafarroa, Zuberoa, Lapurdi eta Nafarroa Beherea.

Unitate Morfoestrukturalak

Unitate morfoestrukturalak erliebeak barrualdean hartzen dituen formak eta eraketak dira. Motak: zokaloak, antzinako mendiguneak, tolestura-mendikateak eta sakonuneak.

Mota Nagusien Ezaugarriak

• a) Antzinako mendiguneak: Aro Tertziarioan sortutako mendiak dira. Orogenia-mugimendu alpetarraren ondorioz zokalo bateko bloke bat altxatzean sortu ziren. Material hauek ere paleozoikoak dira. Gaur egun, gailur leun eta biribilduak izaten dituzte. Euskal Herrian Pirinioetako ardatza izan daiteke.
• b) Tolestura-mendikateak: Goragune menditsuak dira eta Aro Tertziarioko orogenian sortu ziren, itsasoak Aro Sekundarioan jalkitako material sedimentarioak (kareharriak) tolestean:
  • Bitarteko mendikateak: zokaloen ertzetan jalkitako materialak tolestean sortuak.
  • Mendikate alpetarrak: geosinklinaletan edo itsasoko fosa luze eta sakonetan jalkitako materialak tolestean sortuak.
• c) Arro sedimentarioak edo sakonuneak: Aro Tertziarioan sortutako zona hondoratuak dira, sedimentuz beteak: sakonune aurrealpetarrak, mendikate alpetarraren bi alboetan daudenak. Arro sedimentario horiek erliebe horizontala dute.

Erliebearen Unitateak

Erliebea hiru unitatek osatzen dute:

a) Pirinioak

Pirinioetako ardatza Hego Euskal Herriaren hegotik, Nafarroaren Ipar-Ekialdetik eta Gipuzkoaren ekialdetik hedatzen da. Ardatzaren iparraldean, Ipar Euskal Herrian, kareharrizko Pirinioen aurrean dago. Hegoaldean, Hego Euskal Herrian, kareharrizko Pirinioen aurrean dago eta mendilerroen bi lerrokatzeetan dago antolatua, tuparriz bereizita.

b) Euskal Mendiak

Pirinioek mendebalderantz duten luzapenak dira:

• Uren banalerroaren iparraldean kostaren aurreko katea hedatzen da. Altuera txikia eta kareharrizko materialak dituzten tontorrek osatzen dute.
• Hegoaldean, Arabako Lautada dago. Lautada horrek Pirinioen aurreko erdiko sakonunea Arakil ibaiak zeharkatutako korridorean zehar luzatzen du.

c) Ebroren Sakonunea eta Kosta

Ebroren sakonunea Pirinioen eta Euskal Mendien paraleloa da hegoaldetik. Bilbotik Biarritzera doan kostako erliebea harritsua eta labartsua da, eta kostarekiko perpendikularrak diren ibaiek mozten dute.