Euskal Herriko Industrializazioaren Hastapenak (XIX-XX. mendeak)

XIX. eta XX. Mendeetako Euskal Herriko Egoera Ekonomikoa

XIX. mendean, Espainia, Europarekin alderatuta, herrialde azpigaratua zen. Espainiak Europaren kolonia gisa funtzionatzen zuen: lehengaiak esportatzen zituen eta atzerriko kapital eta produktuentzako merkatu bat zen. Garapen falta hori azaltzen duten hainbat kausa zeuden: energia-baliabideen urritasuna, barne-merkatuaren falta industria produktuentzat, etab.

Katalunia eta Euskal Herria Kapitalismo Aurreratuan

Errestaurazio garaian, Katalunia eta Euskal Herria (EH) mundu kapitalista aurreratuan sartu ziren: Katalunia ehungintzaren garapenean eta EH burdin mearen ustiakuntzan eta esportazioan.

Euskal Herriko Lehen Industriak

1841ean lehen gerra karlista amaitu ondoren, muga zergak kostaldera eta Pirinioetara eraman ziren. Aduanen aldaketarekin batera, foruen ezaugarririk esanguratsuenak abolitu ziren.

• 1842. urteaz geroztik lehen industriak agertu ziren Bizkaian eta Gipuzkoan, eta produkzioa Espainiako merkatuetara bideratzen zuten.

Bizkaiko Industrializazioaren Hasiera

Bizkaian lehen Labe Garaia eraiki zen Santa Ana de Boluetan, eta Ibarra taldeak Asturiasko ikatza erabiltzen zuen Nuestra Señora del Carmen eraiki zuen Barakaldon.

Gipuzkoako Industria Modernoa

Gipuzkoan paper sektorean izan ziren industria modernoaren lehen urratsak. 1841ean fundatu zen La Esperanza.

Bizkaiko Industrializazioaren Gorakada (Siderurgia)

1856an Bessemer bihurgailua aurkitu zen Europan altzairua fabrikatzeko. Metodo horrekin altzairu gehiago eta merkeagoak egin ahal ziren, eta metodoa Europa osotik hedatu zen.

• Bizkaiak erraza zuen ustiatzeko, aire zabaleko meatokiak zirelako eta erraza esportatzeko, portu ondoan zeudelako.
• 1900. urtera arte, burdina esportatzearen mozkinen %45 atzerriko enpresetara joan zen eta %55 Bizkaiko industria sortzen inbertitu zen.

Merkatuaren Beharra eta Babes Protekzionista

Bizkaiko industria, berantiarra baina ekoizpen-gaitasun handikoa, hasieratik izan zuen merkaturatze arazo bat, hau da, produktuak saltzeko merkatu baten beharra.

1896an Lege Protekzionista lortu zuten, trenbide-konpainien zerga-salbuespen guztiak desagertu ziren, eta Espainiako merkatua Bizkaiko siderurgiarentzat geratu zen. XX. mendearen hasieran Espainiako oligarkian integratu zen. Bizkaiko industriak handiak izan ziren, siderurgia nagusiagoa.

Gipuzkoako Industrializazioa

Gipuzkoako industrializazioa XX. mendearen lehenengo bi hamarkadetan garatu zen.