XIX. mendearen amaierako industrializazioa eta Fronte Popularra: testu historikoak

Laburpena

Dokumentuak XIX. mendearen amaierako industrializazioak, batez ere Bizkaiko meatzaritzak eta siderurgiak, sortutako bizi-baldintzak eta langile mugimendua aztertzen ditu. Gainera, 1936ko hauteskundeetarako Fronte Popularraren programa eta koalizioa azaltzen ditu, errepublikano, sozialista eta komunisten arteko desberdintasunekin. Ikasleak Errestaurazioaren garaiko langile mugimenduaren legeztapena, sindikatuen sorrera eta Fronte Popularraren osaera ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

1881ean Sagastaren gobernuak langile mugimendua legeztatu zuen eta sindikatuak hedatu ziren.
1888an UGT sortu zen.
1876tik mende amaierara bitartean Bizkaiko industrializazioa garatu zen: meatzeen esportazioa Ingalaterrara eta siderurgia berriak (AHB, La Vizcaya, La Iberia, Mudela).
Industrializazioak eskulan ugari eskatu zuen, eta bertako baserritarrak eta Araba, Nafarroa, Errioxa eta Burgosko etorkinak heldu ziren.
Fronte Popularra koalizio zabal bat izan zen: Unión Republicana, PSOE, PCE, UGT eta Izquierda Republicana osatu zuten.
Programa hurrengo hauteskundeetarako helburuak adierazten zituen, eta sozialistak izan ziren egile nagusiak.

Frogatu zeure burua

XIX. mende amaierako industrializazioa eta langile mugimendua

12. testua: Testuaren aurkezpena. Testu historikoa da, XIX. mendearen amaierako industrializazioak sortutako bizi-baldintzak eta langile mugimendua aztertzen dituena. Formaren aldetik zirkunstantziala da, prentsako berriak izan ohi diren bezala; edukiaren aldetik, berriz, testu politiko eta ideologikoa da. Hartzaileari dagokionez, publikoa da. 1896ko meatzarien gatazkak salatzen ditu, hizkera marxista erabiliz.

Garaia eta testuingurua

Errestaurazioaren garaian kokatzen da, Maria Kristinaren erregeordetzan, hain zuzen ere. Sagastaren gobernupean, 1881ean, langileen mugimendua legeztatu zen eta hainbat sindikatu hedatu ziren; besteak beste, 1888an UGT sortu zen.

Inguru historikoa (1876-1923)

Berrezarkuntza garaian kokatu behar dugu iruzkin hau. Alfontso XIII.a oraindik adinez txikia baitzen gobernatzeko, Cánovasen gobernu-txanda zegoen indarrean. 1876tik mende amaierara bitartean, Bizkaian finkatutako industrializazioak aurrera egin zuen:

Meatzeen ustiapena eta esportazioa Ingalaterrara.
Siderurgia berrien sorrera: AHB, La Vizcaya, La Iberia, Mudela, esaterako.

Meatzaritzako jardunetik atera zen siderurgia eta Bizkaiko industria osoa garatzeko behar zen kapitala. Etekin handiek eskulan ugari behar izan zuten; bertako baserritar asko eta inguruko lurraldeetako milaka etorkin heldu ziren (Araba, Nafarroa, Errioxa, Burgos eta urrunagokoak).

Fronte Popularraren programa eta hauteskundeak

14. testua: Testuaren aurkezpena

Fronte Popularraren programa da, hurrengo hilabetean ospatuko diren hauteskundeetarako helburuak adierazten dituena. Aldi berean, errepublikano ezkertiarren (Azañaren alderdia), sozialisten eta komunisten arteko desberdintasun nagusiak azpimarratzen ditu. Testua, formaren aldetik, narratiboa da; edukiaren aldetik, ordea, politikoa eta ekonomikoa. Jendeari zuzenduta dago.

Testu kolektiboa da, Fronte Popularraren programa baita. Berez, alderdi ezkertiarrek osatu zuten, baina sozialistak izan ziren egile nagusiak.

Fronte Popularraren koalizioa

Fronte Popularra koalizio zabal bat izan zen, honako talde hauek osatua:

Unión Republicana (UR)
PSOE
PCE
UGT
Izquierda Republicana (IR)

Ohiko galderak

Noiz legeztatu zen langile mugimendua Espainian?

1881ean, Sagastaren gobernuan, langile mugimendua legeztatu zen eta hainbat sindikatu hedatu ziren. Testuaren arabera, garai horretan Maria Kristinaren erregeordetza zegoen.

Noiz sortu zen UGT?

UGT 1888an sortu zen, langile mugimenduaren legeztapenaren ondoren.

Zeintzuk osatu zuten Fronte Popularra?

Unión Republicana, PSOE, PCE, UGT eta Izquierda Republicana osatu zuten koalizioa. Testuaren arabera, Azañaren alderdia errepublikano ezkertiarren artean zegoen.