Euskal Herriko eta Europako Hiri Sistemak
Euskal Herriko hiri sistema
Euskal Herriko hiri sisteman, biztanleria gehiena hirietan bizi da: Bilbo, Donostia, Gasteiz, Iruñea eta Baiona. Lurralde oso urbanizatua da.
Landa-eremuaren garrantzia
Landa-eremuaren garrantzia gero eta txikiagoa da, salbuespen batzuekin: Nafarroako mendialdea, Arabako landa eta Iparraldeko Behe Nafarroa eta Zuberoa.
Biztanleriaren banaketa eta industrializazioa
Biztanleria gehiena alderdi atlantikoan bizi da, dentsitate handiko ingurunean. Jatorria industrializazioan dago; Bizkaian eta Gipuzkoan industriaren garapena lehenago eta indartsuagoa izan zen.
Kostako lurraldeak: Hiri etengabea osatzen dute, Bilbo Handitik Durangaldearekin jarraituz, Gernikako adarra iparraldera, Gipuzkoa zeharkatu eta Baionaraino.
Lurralde bakoitzaren antolaketa
- Gipuzkoako hiri sarea: Orekatuagoa da, kostatik ibaien bailaretan barrena lurralde osora zabaltzen dena.
- Iparraldea: Konurbazio modura hedatzen da Baionatik Hendaiara, turismo-garapen handiarekin. Barnealdea nekazaritza-eremu gisa mantendu da.
- Hegoaldea (Araba eta Nafarroa): Bi hiriburuen inguruan antolatzen da hiri sistema.
- Araba: Makrozefalia da ezaugarri nagusia; Gasteizek hartzen du biztanleria gehiena eta inguruan ez dago hiri handirik.
- Nafarroa: Orekatuagoa da. Iruñeak biztanleriaren % 50 duen arren, badaude beste hiri garrantzitsu batzuk (Lizarra, Altsasu...).
Europako hiri sistema
Europa osoa hiri sistema baten barnean dago; lurralde txikia da eta oso urbanizatua. Eremu batzuek garrantzi handiagoa dute: ardatz nagusiak dira eta euro-hiria deitzen zaie.
Bi ardatz europar nagusiak
- Europako bizkar-hezurra ("Blue Banana"): Milan (Italia) eta Londres (Erresuma Batua) artean. Gune ekonomiko garrantzitsuak hartzen ditu: Italiako iparraldea, Frantziako ipar-ekialdea eta Alemaniako mendebaldea. Europako aberastasunaren % 65 biltzen du.
- Mediterraneoko arkua ("Sunbelt" edo "Golden Banana"): Italiako iparraldetik Bartzelona eta Valentziaraino. Madrilekin lotura egingo litzateke AVEren bidez.
Beste ardatz batzuk eta periferia
- Ardatz atlantikoa ("Finisterre"): Portugaletik Galizia, Euskal Herria eta Frantziako kostaldetik gora Ingalaterraraino. Gaizki egituratua dago, komunikabide eskasak eta bizitasun ekonomiko apalagoa dituelako.
- Hegoaldea: Iberiar penintsula, Italia eta Greziako hegoaldeak. Lurralde periferikoa da, Europako atzeratuenetakoa; horregatik, laguntza ekonomikoak jaso ditu.
- Ardatz berria: Ekialdeko herrialde sartu berriekin osatua, Alemaniaren eraginpean: Polonia, Txekia, Eslovakia eta Errepublika Baltikoak.