Euskadiko Hiri Sistema eta Hierarkia: Desoreka eta Erronkak
Sarrera: Euskadiko Hiri Mapa eta Hierarkia
Hona hemen Euskadiko mapa bat, iturri kartografikoa duen gaiko mapa bat, zehazki irudi-mapa bat. Hiri hierarkia irudikatzen du, irudiaren tamaina fenomenoaren garrantziaren araberakoa izanik. Mapa honetan, irudi handienek hiri garrantzitsuenak irudikatzen dituzte.
Ikusten den moduan, hiri gehienak Bizkaian eta Gipuzkoan kokatzen dira. Arabako biztanleriaren %75a Gasteizen kokatzen baita. Ondorioz, sistema desorekatua dagoela esan daiteke.
Garapena: Hirien Hierarkiaren Irizpideak
Hirien hierarkia egiteko irizpide hauek hartzen dira kontuan:
Hirien Tamaina (Maila-Tamaina Araua)
Hirien tamaina maila-tamaina arauaren bidez ezartzen da. Arau horrek hiri bakoitzari maila edo zenbaki-ordena ematen dio biztanle kopuruaren arabera.
Hiri Funtzioa
Kanpoaldera zuzendutako jarduera sozioekonomikoak dira, lehen, bigarren eta hirugarren sektoreetan oinarrituak.
Hiri Zentralak eta Eragin-Eremua
Hiri zentralek ondasunez eta zerbitzuz hornitzen dituzte beste hiriak; horiei eragin-eremua deritze. Eremua handiagoa izango da funtzioak gero eta dibertsifikatuagoak eta espezializatuagoak direnean: nazionala, eskualdekoa, azpi-eskualdekoa, bailarakoa edo udalerrikoa.
Euskal Hirigune Nagusien Datuak
| Hirigunea | Biztanleak | Funtzio Nagusiak | Eragin-Eremua |
|---|---|---|---|
| Bilbo Handia | 859.907 biztanle | 2. eta 3. sektoreak | Erkidego osotik |
| Donostialdea | 324.123 biztanle | 2. eta 3. sektoreak | Eragin eskualdekoa |
| Gasteiz | 240.699 bizt. | 2. eta 3. sektoreak | Eragin eskualdekoa |
| Hiri txikiak/ertainak | 10.000-50.000 | 2. eta 3. sektoreak | Udalerrikoa/Bailarakoa |
EAEko Hiri Sistemaren Ezaugarriak
Euskal Autonomia Erkidegoko hiriek osatzen duten sisteman, hirien ezaugarrietan (demografiaren neurria, eginkizunak eta eragin-eremuaren hedadura) oinarritutako hierarkia nagusitzen da, baita horien artean edota Espainiako nahiz Europako beste sistema batzuekin ezartzen diren harremanetan ere.
Euskal Hiri Sistemaren Azpisistemak
Itsasertzeko Azpisistema
Honek Bilboren eta Donostiaren arteko alboko hiria osatzen du. Bertan, Bilboko eremu metropolitarra eta Donostia nabarmentzen dira.
- Bizkaia: Hiri sistema desorekatuagoa da. Bilbo Handiko eremu metropolitarrean biltzen dira eginkizun nagusiak. Hurbilen dauden eremuetan ez dago Bilbok horien gainean egiten duen “xurgatze” efektuaren ondoriozko eragin-eremuak zuzentzeko gai den hirigunerik. Lurraldearen gainerako lekuetan, hiriak hiribilduak dira, eta horietan gauzatzen dira eginkizun nagusiak.
- Gipuzkoa: Sistema orekatuagoa da. Donostiarekin batera, hainbat industria ertain daude.
Barnealdeko Azpisistema (Araba)
Barnealdeko azpisistema Vitoria-Gasteizen inguruan dago. Sistema makrozefalikoa eta desorekatua da; izan ere, hiriburuan lurralde historikoko biztanleriaren %75a pilatzen da. Lurraldearen gainerako lekuetan ez dago hiri esanguratsurik.
Ondorioak: Erronkak eta Euskal Hiri Eskualdea
Hiri sistemaren erronkari aurre egiteko, erkidegoko lurralde antolamendurako jarraibideen bidez proposatzen da Euskal Hiri Eskualdea sortzea. Euskadiko erdigune anitzeko sistemak modu orekatuan bideratu behar du Euskadi osoa.