Europako Erakundeak eta Geografia: Oinarrizko Kontzeptuak
Europako Erakundeak
Erromako Ituna
Erromako Ituna 1957an sinatutako EBko bi itunetako bat da. Lehenak Europako Ekonomia Erkidegoa (EEE) ezarri zuen, eta bigarrenak Energia Atomikoaren Europako Erkidegoa (Euratom) sortu zuen. Herrialde sinatzaileak hauek izan ziren: Mendebaldeko Alemania, Belgika, Frantzia, Italia, Luxenburgo eta Herbehereak. Europan, lehen nazioz gaindiko erakundeak izan ziren.
Europar Batasuna (EB)
Europar Batasuna (EB) Europako 27 estatuk osatzen duten nazioz gaindiko erakundea da. 1993ko azaroaren 1ean, Maastrichteko Tratatuarekin sortu zen. 1957an sortu zen Europako Ekonomia Erkidegoaren (EEE) ordezkaria da. EB 3.976.372 km²-tan hedatzen da, eta 459.500.000 biztanle ditu (115,6 bizt./km²; 2005).
Brusela da Europar Batasuneko erakundeen egoitza nagusia; bertan daude Kontseiluaren, Batzordearen eta Legebiltzarreko egoitza administratiboak. Parlamentuari dagokionez, Estrasburgo da hiriburu ofiziala (bertan egiten dira osoko bilkurak), eta Brusela da hiriburu exekutiboa.
Autonomi Erkidegoa
Autonomi Erkidegoa Espainiako konstituzio-antolamenduaren barruan dagoen lurralde-entitatea da, legegintza-autonomia eta betearazle-ahalmenak dituena, eta bere ordezkarien bitartez bere burua administratzeko ahalmena duena.
Geografia eta Geologia Kontzeptuak
Antzinako mendigunea
Antzinako mendigunea Hertziniar orogeniak sortutako erliebeak dira, antzinako plakak deformatu edo makurtzean sortuak, gero higadurak suntsitu zituenak eta Alpetar orogeniak altxatu eta gaztetu zituenak. Adibidez: Leongo mendiak, Sistema Zentrala.
Tolestura mendikatea
Tolestura mendikatea mendikate gazteak dira, Aro Tertziarioan Alpetar orogeniaren mugimendu orogenikoek sortutakoak, geosinklinal batean Sekundarioan zehar pilatutako sedimentuak (malguak) tolestean.
Padura
Padura lur beherak eta lokaztuak dira, itsasaldietan itsasoko urak edo ibai-hazialdietan ibaiko urak estaltzen dituenak.
Desertifikazioa edo basamortutzea
Desertifikazioa edo basamortutzea esaten zaio kausa desberdinengatik toki batean, printzipioz basamortuko ezaugarriak ez dituena, landaredia eta lurzorua basamortu-ezaugarriak izateraino gutxitzeko prozesuari. Basamortutzearen eragilea naturala zein gizakiaren jarduera izan daiteke. Baina faktore garrantzitsuena basoen gutxitzea edo desagerpena da. Basamortuak hedatzen ari dira eta gero eta lur-azalera handiagoa estaltzen dute.