Estatu motak eta antolakuntza politikoa: Definizioak eta Ezaugarriak

Estatu motak eta antolakuntza politikoa

Teokrazia

Teokrazia: Elizjendea agintari denean, liburu sakratuak lege bihurtzen dira.

Estatu Laikoa

Estatu Laikoa: Estatua ez du eliza laguntzen; Estatua neutrala da gai erlijiosoetan. Estatua eta politika bereizita daude.

Monarkia

Monarkia: Hiru mota:

• Absolutua: Erregeak botere guztia du.
• Legebiltzarrekoa: Erregeak botere legegilea du; herriak aukeratzen du legebiltzarra hauteskundeetan.
• Konstituzionala: Erregea konstituzioaren eta legebiltzarraren menpe dago.

Estatu Konfesionala

Estatu Konfesionala: Estatua erlijio bat ofizialki hartzen du, eta erlijio horri laguntzak ematen zaizkio: dirulaguntzak, zerga-salbuespenak, lege bereziak eta hezkuntza-pribilegioak.

Errepublika

Errepublika: Estatuburua presidentea da. Bi mota:

• Demokratikoa: Presidentea herriak aukeratzen du hauteskundeetan.
• Diktadura: Presidentea agintea duen taldeak aukeratzen du; presidentea estatu-kolpe baten bidez irits daiteke boterera.

Ongizate Estatua

Ongizate Estatua: Ekonomian parte hartzen du herritarrak egoera onean egoteko. Zergak biltzen ditu, eta populazioari hezkuntza, osasuna, pentsioak, langabezia-dirulaguntzak, etab. eskaintzen dizkio.

Estatu Deszentralizatua

Estatu Deszentralizatua: Erakundeak eta boterea hiriburuan kontrolatzen dira, ez eskualde edo herri autonomikoetan.

Estatu Federala

Estatu Federala: Estatu deszentralizatua da, estatu federatu txikiagotan banatuta dagoena.

Estatu Ahula

Estatu Ahula: Herrialdea ez du kontrolatzen, ez ditu herritarrak kontrolatzen, ez du oinarrizko zerbitzurik ematen; agintea indar armatuen esku dago.

Estatua

Estatua: Lurralde-muga barruan ordena eta segurtasuna mantentzeko helburua duen antolakuntza da. Legeak, indarra (polizia) eta zergak behar ditu. Administrazioa estatu-erakundeak eta burokrazia ordaintzeko erabiltzen da.

Nazioa

Nazioa: Ezaugarri eta berezko loturak dituen gizaki-taldea da: hizkuntza, historia, usadioak, erlijioa... Gehienetan lotuta egon nahi dute. Mota hauek daude: estatu-nazioanitzak, estatu gabeko nazioak, eta estatu ezberdinetan banatuta daudenak.

Estatu Demokratikoa

Estatu Demokratikoa: Herritarrek dute boterea, eta haiek agintzen dute. Hauteskunde garbiak egiten dira. Herritarrek eskubide politikoak eta sozialak dituzte. Botere-banaketa dago: legegilea, betearazlea eta judiziala.

Zuzenbidezko Estatua

Zuzenbidezko Estatua: Herritar guztiak legearen menpe daude, eta legeak era demokratikoan eginak dira.

Konstituzioa

Konstituzioa: Estatuan betetzen den arau nagusia da. Gainerako legeak eta pertsonak bere menpe daude. Bere kontra dagoen edozein lege atzera botako da.

Diktadura

Diktadura: Indarkeriaren bitartez ezarritako erregimena da (estatu-kolpea). Estatuburuak botere absolutua du.