Espainiako trantsizio demografikoa (1900–gaur)

Bigarren fasea, trantsizio demografikoko garaia (1900–1975 urtera ematen da) Espainian geroago hasi zen eta gutxiago iraun zuen, baina intentsitate handiagorekin. Testu honetan azaltzen diren gertakariek eta joerek trantsizio horren ezaugarriak eta ondorioak jasotzen dituzte.

Bigarren fasea (1900–1975)

Bigarren fasean jaiotza-tasa gorantz apurka-apurka eta gero behera doan joera izan zuen, gertakari historiko espezifiko batzuei loturik. 1920ko hamarkadan oparotasun ekonomikoaren ondorioz jaiotza-tasa berreskuratu zen, baina ondoren behera egin zuen berriz: 1929ko krisia, Bigarren Errepublikaren ezegonkortasuna, Gerra Zibila eta gerra osteko ondorioek eragin handia izan zuten.

1956tik aurrera eta baby boom atzeratua

1956tik aurrera jaiotza-tasa berreskuratu zen; Francoren garaiko politikek jaiotzen alde egin zuten eta, oro har, 1965eraino baby boom atzeratu bat eman zen.

Hilkortasuna eta bere adierazleak

Trantsizio demografikoan hilkortasuna jaitsi egin zen, baina bi garaitan nabarmentzen dira igoerak: gripearen pandemia garaian eta Gerra Zibilean. Hilkortasunaren jaitsieraren arrazoi nagusiak hauek izan ziren:

• Osasun zerbitzuen hobekuntza (medikuntza eta ospitalizazioa egonkortu ziren).
• Bizi-mailaren igoera (osasunari eta elikadurari lotutako hobekuntzak).
• Hezkuntza eta kulturaren igoera (kontzientzia eta higiene ohiturak hobetu ziren).

Haurtzaindoen heriotza-tasa (haurren heriotza) behera egin zuen eta bizi-itxaropenak etengabe igo ziren, gizarte-egoera orokorrean hobekuntzak zirela-eta.

Trantsizioko hazkundea

Trantsizioko berezko hazkundea handia izan zen: jaiotzak nahiko bultzatu ziren, baina heriotzak ere nahiko handiak izaten jarraitu zuten gerra eta izurrite garaietan.

Hirugarren fasea (1975–gaur)

Azkenik, hirugarren fasea 1975etik gaur egunera bitartean ematen da; hau da trantsizioaren demografiko modernoagoa. Hemen jaiotza-tasak behera egiten dute, baina azken fasean bi momentu bereizten dira.

Lehen momentua: 1975–1998

1975etik 1998ra arte jaiotzak indarrez jaitsi ziren. Bi izan ziren kausa nagusiak:

• Egoera ekonomikoa: gazteek beranduago ateratzen ziren etxetik, beraz ezkontzak eta familian hartutako erabakiak atzeratu ziren eta bikoteek jaiotzak murriztu zituzten, bai emakumearen adina kontuan hartuta bai egoera ekonomikoa dela-eta.
• Gizarte-balio eta pentsamoldeen aldaketak: sinesmen erlijiosoaren eta familiaren egituretan egindako aldaketek eragina izan zuten jaiotza-tasetan.

Bigarren momentua: 1998tik aurrera

1998tik aurrera jaiotzak berreskuratzen hasi ziren, neurri batean immigrazioari esker. Heriotza-tasari dagokionez, orokorrean behera jo du, baina azken urteetan igoera nabaritu da biztanleria zahartu delako eta minbiziaren eta bestelako gaixotasunen ondorioz.

Bizi-itxaropena, emakumeak eta haurren heriotza

Bizi-itxaropena oso altua da aurrerapenei esker; emakumeen kasuan altuagoa izaten jarraitzen du eta asko dira 75 urte baino gehiagokoak. Haurtzaindoen heriotza-tasa oso txikia da eta gaur egungo berezko hazkundea oso txikia da.

Ondorio nagusiak

• Trantsizio demografikoak jaiotza-tasen beherakada eta hilkortasunaren jaitsiera izan ditu ardatz.
• Gatazken eta krisi ekonomikoen garaiek aldaketak bizkortu edo atzeratu dituzte.
• 1975etik aurrera egindako aldaketek trantsizio modernoa eta egoera demografiko egonkorragoa eragin dute, baina biztanleria zahartzeak erronka berriak sortzen ditu.

Testu hau jatorrizko edukia errespetatuz zuzenduta eta antolatuta dago, ortografia eta gramatika zuzenak erabiliz, bai eta SEO optimizazioarekin ere.