Espainiako Independentzia Gerra: Etapak eta Ondorioak (1808-1813)
Espainiako Independentzia Gerra (1808-1813)
Lehen etapa: Frantsesen okupazioa eta gerraren zabalpena (1808)
Urte bateko fasea.
Frantziako indar okupatzaileen aurkako herri matxinada 1808ko maiatzaren 2an hasi zen, eta 1813ko amaierara arte iraun zuen gerra suntsitzailea hasi zen.
Botere hutsunea eta batzorde probintzialak
Batzordeak: matxinadak hasi zirenean eta Baionako abdikazioen ondorioz, agintean hutsune handia zabaldu zen. Frantziako armadak hartu ez zituen eskualdeetan egoera kontrolatzeko eta frantsesen aurkako erresistentzia antolatzeko, herritar ospetsuek probintzia batzordeak ezarri zituzten. Batzorde horiek ideologia anitzeko aristokratek, elizgizonek, militarrek eta legegizonek osatzen zuten.
Probintzia batzordeetako ordezkariek Batzorde Zentral Gorena osatu zuten. Batzordeak subiranotasuna bere egin zuen eta Goreneko gobernu erakunde bihurtu zen.
Bigarren etapa (1809-1812): Frantsesen nagusitasuna eta gerrillen gerra
Napoleonen armadak Madril berreskuratu zuen 1809an, eta Iberiar penintsula ia osorik konkistatu zuen. Cadiz ez zuten eskuratu, britainiarrek itsasoz babestuta zeudelako.
Gerrillen gerra sortu zen frantsesen inbasioen aurka boluntarioek eta militar ohiek osatutako taldeen eskutik.
Hirugarren etapa: Frantsesen atzeraldia (1812-1813)
Napoleonen indar militarrak indarra galtzen joan ziren 1812tik aurrera. Errusiako inbasio zailak eta Espainiako gerrillen gerrak eragozpen handiak sortu zizkien. Britainia Handiko armadak funtsezko zeregina bete zuen ahultze horretan, Wellingtongo dukearen gidaritzapean.
Azkenean, Napoleonek Pirinioetaraino atzera egin behar izan zuen, eta 1813an, Valencayko Itunaren bidez, Fernando VII.ari koroa itzuli zitzaion.
Gerraren ondorioak
Independentzia gerrak oso ondorio txarrak izan zituen, herrialdea lur jota utzi baitzuen. Bestalde, atzerritarren inbasioaren erreakzio gisa, naziotasunaren gorespen aberkoia ezarri zuen.
Cadizko Gorteak eta Konstituzioa
Frantziaren aurkako gerra bete-betean, 1810ean, Batzorde Zentral Gorenak Gorteak biltzeko deia egin zuen, errege kanpoan zela herria nola gidatu erabakitzeko. Gorteak Cadizen bildu ziren. Cadiz hiri liberala zen, eta britainiar ontzidiak babesten zuen.