Espainiako Hiri Hierarkia eta Ardatzak: Analisi Geografikoa

Espainiako Hiri Hierarkia eta Ardatzak

Mapa eta Legenda

Aurrean dugun mapa Espainiako hiri-hierarkia irudikatzen duen irudi bat da. Legendak metropolien garrantziari, hirien tamainari eta horien arteko harremanari buruzko informazioa ematen digu; azken honek hiri-ardatzak sortzen ditu. Azkenik, legendan eskala bat ere ageri da: zentimetro bakoitzeko 100 km. Iturria ezezaguna da.

Hiri Hierarkiaren Azterketa

Mapa aztertzen goazen heinean, bi metropoli nazional ikus ditzakegu: Bartzelona eta Madril. Madrildik ikus dezakegu harreman-fluxu oso zabala duela (radiozentrikoa) Espainia osoarekiko. Bartzelonarena ere oso zabala da, batik bat Frantziara. Populazioari dagokionez, bi hiriak oso populatuak dira: hiriburuak 5 milioi biztanle ditu eta Bartzelonak 3 milioi biztanleko kopurua gainditzen du. Funtzio dibertsifikatuak dituzte, enpresa handien elkargune dira eta duten eragin politiko, ekonomiko eta kulturala, bai nazio mailan zein nazioartean, nabarmena da. Horrela, Espainiako hiri-sistema Europa zein munduarekiko lotzen da.

Eskualdeko Metropoliak

Bilbo, Zaragoza, Valentzia, Malaga eta Sevilla eskualdeko metropoliak dira, hau da, bigarren mailako hiriak. Populazioa txikiagoa da bi metropoli nagusietan baino, eta haien enpresei dagokienez, askotan, filialak izaten dira. Metropoli hauek inguruko eskualdeekin lotura dute, baita hiriburuarekin ere. Andaluzian bi eskualde-metropoli ditugu; hauek biak lotuta daude beraien artean, baita eskualdearekin eta hiriburuarekin ere. Valentzia bi metropoli nagusiekin lotuta dago, hau da, Bartzelona eta Madrilekin. Valentziak eta Sevillak, metropoli mota hauek mugatzen duten populazioa baino gehiago izan arren, ezaugarri ekonomikoak direla eta bigarren mailakoak dira.

Azpieskualdeko Metropoliak

Azpieskualdeko metropoliak hainbat dira: Donostia, Gasteiz, Vigo, Murtzia… Horien berezitasuna zentroan ez daudela da, bereziki periferian ageri dira. Hala ere, Katalunian ez dago azpieskualdeko metropolirik. Ez dira ekonomikoki hain garrantzitsuak; hala ere, ardatz ekonomiko bat sortzeko gai dira. Populazioa milioi erdi eta 250.000 biztanle artean egoten da, eta horren eragina askotan azpieskualdera mugatzen da. Nahiko dibertsifikatutako funtzioak dituzte, baita zenbait zerbitzu ere, hala nola, unibertsitateak.

Hiri Ertainak

Hiri ertain asko periferian ageri dira, batik bat Katalunian eta Andaluziako kostaldean, baina baita barrualdean ere. Biztanleria 250.000tik 50.000 bitartekoa da, eta gehienak probintzia-hiriburuak dira, enpresa filialetarako egokiak. Besteak, ekonomikoki atzean geratu direnak direla esan dezakegu.

Hiri Ardatzak

Hiri-kategoria asko espazioan zehar antolatzen dira, eta multzoak edo hiri-ardatzak sortzen dira. Iberiar penintsulako hiri-sistemaren ezaugarri nagusia Madril erdialdean dagoela eta hiri-ardatz periferikoz eta gutxi urbanizatutako barrualdez osatuta dagoela da.

Madril: Hirigune Nagusia

Madril, penintsularen erdialdean, Espainiako hirigune nagusia da. Hirugarren sektoreko funtzioak biltzen ditu, eta probintzietako hiriekin ditu harremanak, bai eta Espainiako hiri nagusiekin ere.

Periferiako Hiri-Ardatzak

Hiri-ardatz periferikoak eraztun erdi baten itxuran daude kokatuta hiriburuaren inguruan:

• Ardatz Atlantiko Glaziarra: Ferroltik Vigora heltzen da. Merkataritzan eta garraioan espezializatuta dago. Galiziaren barneko hiriekin harremanak ditu (Ourense, Lugo).
• Kantauriko Ardatza: Ardatz etena da: Asturiaseko triangelua, Santander eta Euskadiko triangelua hartzen ditu. Doikuntza fasean dago. Barrualdeko hiriekin du harremana, eta ardatz batzuekin loturak areagotzen ari da (adibidez: Asturias-Andaluzia, Euskadi-Ebro).
• Mediterraneoko Ardatza: Gironatik Cartagenara doa. Ardatz dinamikoena da; industria oso dibertsifikatua du, eta turismoak garrantzia du. Ebroko ardatzarekin lotzen da, bai Madrilekin, Andaluziarekin eta Balearrekin ere.
• Ebroren Ibarreko Ardatza: Gasteizen eta Tarragonaren artekoa, Zaragoza hiri nagusi duena. Ardatz dinamikoa da, eta garrantzitsuak dira batez ere kokapenari lotutako bitartekari-zerbitzuak. Kantauri eta Mediterraneoko ardatzak batzen baititu.
• Andaluziako Ardatza: Bikoitza da.
  • Itsasertzekoa: Almeria eta Huelva artekoa, ardatz dinamikoa da eta harremana du Mediterraneoko ardatzarekin (turismoan, merkataritzan, etab.).
  • Guadalquivirren Ibarreko Ardatza: Kosta atlantikoaren eta Jaenen artekoa, ez da hain dinamikoa, eta nekazaritzan, turismoan eta tokiko industrian espezializatuta dago. Madrilekin baitu harremana, eta Extremadurako ardatz hasiberriekin ere bai.

Iberiar Penintsularen Barrualdea

Iberiar penintsularen barrualdeak ez du hiri-ardatz integraturik. Jarduera tradizionaletan espezializatutako hiri txikiak eta probintzietako hiriburuak dira.

Balear eta Kanariar Uharteak

Balear eta Kanariar Uharteetan, lurraldea uhartetan zatituta egoteak zaildu egiten du hiri-ardatzak eratzea. Autonomia-erkidegoetako hiriburuak dira hiri garrantzitsuenak, eta jarduera turistikoan espezializatuta daude. Loturen artean, Madrilekin edo Valentzia eta Bartzelonarekin dituzten loturak nabarmentzen dira (Balearrak).