Espainiako Hiri-Ardatzak: Egitura eta Bilakaera
Espainian bost hiri-ardatz daude:
Galiziako ardatz atlantikoa: Kostaldean hedatzen da, Vigo eta A Coruña bitartean, eta barrualderantz luzapenak ditu (Ourense eta Lugo). Merkataritzan espezializatuta dago.
Bizkaiko golkoaren ardatza: Ardatz ez-jarraitua da, eta Asturias, Santander eta euskal triangelua (Bilbo-Donostia-Gasteiz) barruan hartzen ditu, eta barrualderantz adarrak ditu (León, Burgos eta Logroño). Industriak hirigintza-faktore moduan nagusitasuna galdu du.
Mediterraneoko ardatza: Gironatik Cartagenara doa. Ardatz dinamikoena da, industria oso dibertsifikatuta dago, eta zerbitzuek pisu handia dute, batez ere turismoak.
Ebroren haraneko ardatza: Bizkaiko golkoaren ardatza eta Mediterraneoko ardatza lotzen ditu, eta hiri nagusia Zaragoza da. Ardatz dinamikoa da, eta oreka dago industriaren eta zerbitzuen artean.
Andaluziako ardatza: Bikoitza da. Kostaldeko ardatza, Almeria eta Huelva bitartean, dinamikoa da, eta merkataritzan, turismoan eta nekazaritza teknifikatuan espezializatuta dago. Guadalquivirren haraneko ardatza, kostalde atlantikoa eta Jaén bitartean, ez da oso dinamikoa, eta hiriak inguruko nekazaritza-jarduerekin, industriekin eta turismoarekin daude lotuta.
Barrualdean ez dago hiri-ardatz integraturik. Merkataritzan eta nekazaritzako elikagaietan espezializatutako hiri txikiak dira nagusi.
Balearretan eta Kanarietan hiri-ardatzak sortzea zailagoa da, lurraldea uharteetan zatituta dagoelako. Hiri aipagarrienak hiriburuak dira, eta hirigintza-faktore nagusia turismoa da.
1980ko hamarkadatik, Espainiako hiri-sistema aldatzen ari da. Horren arrazoiak autonomien estatutua ezartzea, Europako Erkidegoan sartzea eta munduko ekonomian gertatutako aldaketak izan dira, globalizazio prozesuarekin batera. Horren ondorioz, Espainiako hiri-sistema eskualdeko azpisistemak sortzen ari da, eta Europako eta munduko hiri-sistemetan sartzen da.
Autonomia-erkidegoen hiriburuek pisua irabazi dute, eta autonomia-erkidegoaren barruko hirien artean harremanak sendotu dira, Madrilekin eta beste eskualde-sistema batzuekin dauden harremanen kaltetan.
Espainia 1986an Europako Erkidegoan sartu zen, eta, horren eraginez, Espainiako hiriak Europako hiri-hierarkian eta hirien sisteman sartu dira.
Europako hierarkian, Madril eta Bartzelona metropoli lokomotorrak dira, Bilbo, Valentzia eta Palma, metropoli potentzialak eta Europako metropoli ahula, Sevilla. Espainiako hiriek kokapen periferikoa dute Europako lurraldean, eta, hori arintzeko, garraiorako eta komunikaziorako Europaz gaindiko sareak bultzatu behar dira.
Oraintsu, sendotu gabe egon arren, Lisboa-Madril-Zaragoza-Bartzelona ardatz diagonala sortzen ari da. Ardatz hori arku mediterraneoarekin eta Europako dortsal handiarekin dago konektatuta. Hiriak edukiera handiko garraioen ardatz multimodalaren bidez lotuta egongo dira.
Munduko ekonomian industriaren pisua gutxitu da hirugarren sektoreko jardueren mesedetan, ekoizpenaren kokapena malgutu da, garraioak eta komunikabideak hobetu eta bizi-kalitatea eta ingurumena balioetsi dira. Aldaketa horiek hirien sisteman izandako ondorioak bikoitzak izan dira:
Industria-sektore helduetan espezializatutako zenbait hirik gainbehera izan dute, besteak beste, Espainiako iparraldekoek.
Hiriek munduko hiri-sisteman sartzeko edo kokapena hobetzeko aukera izan dute.