Espainiako Estatu Liberalaren Eraketa

Estatu Liberalaren Eraketa

Espainian errejimen liberala ezartzeko prozesua amaitu eta Errejimen Zaharra deuseztatu. Honek ideia liberalen eta absolutisten arteko borroka. 1814ean Fernando 7.a itzuli zen Cadizko Gorteen erreformen amaiera suposatu zuen absolutismoa berrezarriz. Baina urteen poderioz gailenduko da. Fernando VII.ak oinordeko zuzenik ez, bere anaiak, Karlos Isidrok, errege ikusten zuen. 1830ean Fernando, Napoliko Maria Kristinarekin ezkondu zen.Erregea Lege Salikoa utzi Santzio Pragmatikoa ezarri. Isabel II. jaiotzak bi bando:Karlista absolutismo monarkikoaren aldekoaz eta liberalek bando isabeldarra Isabel II.aren alde. Atzean ideologia absolutista eta liberalaren arteko borraka izan zen.

Maria Kristina Napolikoaren Erreginordealdia (1833-1840)

1833an Fernando VII.a hil,emazte Maria Kristinak bereganatu erregetza. estatu liberalaren oinarriak finkatu Espainian. EH gatazka zibila hasi(lehen gerra karlista). Enfrentamenduaren ondoren errejimen politiko mistoa ezarri zen, konstituzionala eta forala.

Errege Estatutoa, Mendizabalen desamortizazioa eta II. konstituzioa:

ERREGE ESTATUTUA (1834): Maria Kristinak, Cea Bermúdezen gobernu motzaren ondoren, Francisco Martínez de la Rosa moderatua izendatu.Lanik garrantzitsuena Errege Estatutua idaztea izan zen gorteen funtzionamendua arautuz. Gorteak bi zatitu:1.pertsonaia itzaltsuen estamentua. 2.prokuradoreen estamentua. Errege Estatutuak monarkia konstituzionalerantz abiatzeko lehenengo zubia suposatu zuen. MENDIZABALEN DESAMORTIZAZIOA: 1835eko irailean Mendizabal izendatu zuen gobernu buru. Honek elizaren ondasunen desamortizazio-programa hasi zuen, ordena erlijiosoak deuseztatuz eta salmentan jarriz,Haziendaren diru-sarrerak handitu eta laguntza liberalentzat I Gerra Karlista irabazteko.nekazaritzaren erreforma bezala saldu, latifundismo burgesa bultzatu besterik ez zuen egin. Nekazariak liberalismoaren kontra jarri ziren ezin baitzuten lur horien erosketa gauzatu.1837KO KONSTITUZIOA: 1837ko maiatzean Konstituzio progresista promulgatu zen. Gorteak Diputatuen Kongresuan eta Senatuan zatituta zeuden. EH 1837ko Konstituzioak foru-instituzioen deuseztapena suposatu zuen.

-Lehenengo gerra karlista( 1833-1840)

Fernando VII.a 1833an hil gerra zibilari hasiera EH lurraldean eragin handia, karlistak eta isabeldarrak artean. Karlistek, Euskal Herriko estamentu–antolamendua, pribilegiatua eta katolikoa mantentzea bilatzen zuten. Liberalek horren aurka zioan uniformetasuna eta zentralizazioa. Maroto jeneral karlistak eta Espartero jeneral liberalak 1839ko abuztuan Bergarako Ituna sinatu zuten, bake egoera berrezarriz. Foruak mantendu egingo ziren, baina konstituzio berriari egokituz.

Esparteroren Erregeordetza( 1840-1843):

Espartero progresista isabel II aren erregeorde aukeratu zuen Maria Kristina abdikatu ostean, 1841eko abuztuaren 16ko legean “hitzarturiko legea” Nafarroak erresuma izaera galdu, aduanak kostaldera eraman eta eskubide konstituzioanalk eta sistema judiziala eta hauteskunde sistema onartu zituen. Espartero foruak kendu zituen eta administrazioal, legedia eta aduanak estatuaren menpe.Esparterok politika pertsonalista zuenez bere alderdikoak bere aurka jarri dimentsioa aurkeztuz.