Errealitatea Filosofian eta Bioetikan: Parmenidesetik Enbrioiaren Auzira
Errealitatearen Kontzeptua Filosofian
Errealitatea muin-muinean zer den jakitea da, horixe da ikuskera honi ganoraz heltzeko gakoa.
Errealitatea naturarekin identifikatu zuten filosofoek. Munduan diren gauza guztien sorburua da natura, eta aldaketak aldaketa, bere horretan beti irauten du.
Parmenides: Izatea, Unibertsoaren Iraupena
Errealitatea zer den jakin nahi horrek bultzatuta, Parmenidesek zera adierazi zuen: izatea bera dela unibertsoan bere horretan irauten duena. Honen iritziz, gauza guztiak izatean egiten dute bat. Horregatik, gogora dakargun edozer gauzak izatea duelako, gizakiok ez gara ez-izatea pentsatzeko gai.
Platon: Ideiak eta Benetako Ezaguera
Garrantzi ontologiko handieneko errealitateak ideiak edo formak direla esan zuen Platonek. Arrazoimenaren bidez eskura dezakegu gizakiok benetako ezaguera. Zaldi bat egiaz zer den arrazoimenak esango digu.
Izan ere, zalditasuna ez da aldatzen; aitzitik, zaldi deritzogun objektu hautemangarria aldaketen eraginpean dago. Ideiak dira, beraz, gauzen egiazko izatea, esentzia (zaldi guztiek duten ezaugarri komuna). Objektu hautemangarriak ez dira irrealak, baina ideiek baino errealitate apalagoa dute.
Aristoteles: Substantzia eta Errealitatearen Muina
Aristotelesek errealitatearen muina zer den azaltzean, substantzia kontzeptura jo zuen. Erreala izateak hauxe esan nahi du: zer edo zer izateko baliabideak izatea, zerbait berez izatea, beregaina izatea. Gauzek propietate ugari eskuratu edo gal ditzakete, baina substantziak bere horretan dirau beti. Substantzia potentzia aktualtzat ere har daiteke.
Ontologiaren Aplikazioa Bioetikan: Enbrioiaren Auzia
Ikuskera honi helduta, zenbait auzi aztertuko ditugu: moralaren ikuspuntutik, enbrioiak manipulatzea enbor-zelulak lortzeko? Lehenik, enbrioia zer den argitu behar da: Enbrioiak giza izakiak al dira?
Enbrioiaren Definizioa eta Balioa
Enbrioiaren balioari buruzko ikuspuntu ezberdinak daude:
- Ikertzaile batzuen arabera: Enbrioia den giza zelulen multzo horrek ez du maila goragoko baliorik.
- Beste batzuen ustez: Obulua ernaldu ondoko enbrioia pertsonatzat hartu beharra dago, potentzialki gizaki denez gero.
- Ikuspuntu biologikoa: Enbrioia ez da habiaratzea bukatu arte indibidualizatzen, eta beraz, hasierako fase horretan ez omen du berezko errealitaterik.
- Garapenaren araberakoa: Beste batzuentzat, 6 astetik 8 astera bitarteko garapena izan duen enbrioiak ditu giza potentzia aktualarekin bat datozen ezaugarri gehien.
Horrenbestez, errealitate bizidun bat noiz eta nola sortzen den jakiteko, ontologia zein biologia behar ditugu. Ondoren, etikara jo behar dugu nola jokatu jakiteko.