Erlijioa, alienazioa eta Marxen ikuspegi kritikoa
Erlijioa eta alienazioa: mundu errealetik fikzioara
Erlijioak gizakia mundu errealetik fikziozko mundu batera darama, mundu konkretutik mundu idealera. Gizakia erlijioak agintzen (prometitzen) dion fikziozko munduaren bilaketaren bidez alienatuta geratzen da.
Elizaren rola eta ideien eraginak
Eliza erlijio-alienazioaren gidari edo bideratzailea dela adierazten da. Hona hemen kontuan hartzeko alderdi batzuk:
- Elizak egiten duena: gizakien ahaleginak errealitatetik kanpo dagoen justizia bilatzera bideratzea da.
- Elizak aldarrikatzen du zerua dela injustiziak ordaintzen edo konpentsatzen diren lekua.
- Lurreko injustiziak bere horretan mantentzen dirauela uko egiten zaio askotan.
- Erakunde erlijiosoak tresna izan daitezke klase gorenek menpeko klaseak zapaltzeko erabilitako kontzeptuak sustatzeko.
- Hori dela eta, erlijio-alienazioak funtzio sozial bat betetzen du: erlijioa askotan herritarren opioa bilakatzen da.
- Beraz, erlijioa ez da gizakiaren arazoak konpontzeko gai norabidean askotan ikusten da; gizakiak ezin du haren bidez askapenik itxaron.
Marxen filosofiaren interpretazioak
Marxen filosofiaren zenbait interpretazio egin ziren eta horien ondorioz zenbait marxismo sortu ziren. Interpretazio horietan oinarrituta, hainbeste huts egitea eta desbideraketa ikusita (erregimen komunisten indarkeria kasu batzuetan, ustelkeria beste batzuetan edota porrota indar kapitalisten aurrean), zaila da benetako marxismoa zein den jakitea.
Interpretazio ortodoxoak
Erregimen komunisten interpretazioaren arabera, Marxek klase borrokaren praktika aktiboa azpimarratzen zuen.
Klase borrokaren helburua
Borroka horrek gizakien arteko menpekotasun eta esklabotza harremanak ezabatzea du helburu. Halaber, azpimarratzen da gizakia ez dela produktu-ekoizlea soilik (homo faber): mundua ez da soilik lantegi bat.
Elkarreraginaren ikuspegia
Gizakien arteko elkarreragina ez dator soilik gizakiak naturarekin dituen ekoizpen-harremandetatik; harreman sozialak zabalagoak eta konplexuagoak dira.
Marxismoaren kritika praktikan
Klaseen arteko borrokaren teoria gaur egungo egoera sozio-ekonomikoa aztertzeko askotan sinplistikoa gertatzen da; gure gizartean klase sozial berriak agertu dira eta errealitatea konplexuagoa da.
Erlijioaren alderdi positiboak eta alternatibak
Erlijioari dagokionez, badira ideologia menperatzailearen aurka aritzen diren planteamendu erlijiosoak (adibidez, askapenaren teologia) eta ikuspegi hauek ondorengo alderdiak jasotzen dituzte:
- Ikuspegi onargarriak eta praktikan egiaztatu beharreko proposamenak.
- Helburua: alienatua dagoen gizakiari bere benetako izaera berreskuratzen laguntzea.
- Erlijioei, bereziki kristauari, sektore batzuek historikoki izan duten ideologia menperatzailearen aldeko nahaskeriez konturatzeko eta haiek aldatzen laguntzea.