Erdi Aroko Hiriak: Gremioak, Merkataritza eta Izurrite Beltza

Gremioak

Erdi Aroko hirietan, gremioak lanbide bera zuten eskulangileen elkarteak ziren. Hiri askotan mota askotako gremioak aurkitzen ziren, bakoitza kale edo auzo batean antolaturik:

• Zapatagileak, burdingileak, ehungileak, harategiak, arraindegiak…

Gremioen helburua, produktu berdina saltzen zuten denden arteko laguntza ematea zen (lehia arazoak, lan-ordu kopurua zehaztu, arauak jarri…).

Tailerreko lan-egitura

Tailer edo denda bakoitzean, hiru mailatako eskulangileak aritzen ziren lanean:

• Maisua: tailerraren jabea zen, lana zuzentzen zuen.
• Ofiziala: lantegiko langile arrunta, soldata baten truke lan egiten zuena.
• Ikastuna: lanbidea ikasten ari zen gaztea, askotan maisuaren semea.

Tailerren antolaketa

Tailer asko hiru mailako eraikinak ziren:

• Goikaldean: logelak, sukaldeak…
• Erdikaldean: lantegia, makinak…
• Behekaldean: produktuaren salmenta, denda.

Merkataritza

XII. mendetik aurrera, merkataritza asko hedatu zen. Askotan, hiriek azokak antolatzen zituzten jendea erakartzeko eta produktuak salerosteko.

Merkataritzaren hedapenaren arrazoiak

• Bideak eta kaleak seguruak ziren (inbasiorik ez).
• Hirietako jendeak produktu asko erosteko beharra zuen.
• Itsasontziak eta gurdiak hobetu ziren (garraio azkarragoa eta edukiera handiagoa).

Ibilbide nagusiak

• Mediterraneo itsasbidea: Venezia, Genova, Marsella, Bartzelona… Asiako portuekin konektatuta. Luxuzko produktuak (zeta, espezieak) eta Marco Poloren bidaiak.
• Atlantikoko itsasbidea: Cadiz, Lisboa, Bilbo, Londres… Artilea, ardoa, larrua, burdina, egurra…
• Baltikoko itsasbidea: “Hansa” izeneko bidea. Anberes, Brujas, Amsterdam, Hanburgo, San Petersburgo…

Izurrite Beltza

XIV. mendetik aurrera, krisialdi garaia hasi zen Europan.

Krisialdiaren arrazoiak

• Klima aldaketak: Garai hotza izan zen Europan. Nekazaritzako uztak kaltetu ziren, elikagai gutxi eta gosete handiak eraginez.
• Gerrak eta arazo sozialak: Ehun Urteko Gerra (Juana de Arco), nekazarien altxamenduak eta hirietako iraultzak.
• Higiene falta handia.
• Izurrite Beltza (1348): Europara 1348. urtean heldu zen, Txinatik etorrita. Gaixotasuna oso hilgarria zen, Europako biztanleriaren erdia hil zuen. Arratoien arkakusoek transmititzen zuten.