Erakunde Politikoak eta Iberiar Penintsulako Egitura Geologikoa
Erakunde Politiko eta Ekonomikoak
Erromako Ituna
1957an sinatutako ituna da. Itun horren bidez, Frantziak, Italiak, Belgikak, Luxenburgok, Herbehereek eta Alemaniako Errepublika Federalak Europako Ekonomia Erkidegoa (EEE) eta Euroatom (AEEE) sortu zituzten.
Itunean helburu hauek ageri dira:
- Muga-zergak kentzea.
- Merkataritza, nekazaritza eta garraio politika bateratua antolatzea.
- Pertsonen, kapitalaren eta zerbitzuen joan-etorri librea segurtatzea.
- Gizarte Funtsa eta Europako Inbertsio Bankua sortzea.
Europar Batasuna (EB)
Europar Batasuna estatuz gaindiko erakunde bat da, eta estatu kideen arteko lotura ekonomikoa eta lankidetza sendotzea ditu helburutzat. Sorrera-itunetan azpimarratzen da bere izaera dinamiko eta ebolutiboa. Maastrichteko Ituna indarrean jarri ondoren, Europa Erkidego ohia Europar Batasuna bihurtu zen. Gaur egun 27 estatu kide dira.
Autonomia Erkidegoa
Espainiako Estatuan, 1978ko Konstituzioa onartu ondoren indarrean jarritako lurralde-antolaketa da. Muga-probintziek, uharteko lurraldeek edo eskualde-entitate historikoa duten probintziek osatzen dute.
Legegintza-autonomia eta autogobernu-gaitasuna dute beren eskumeneko gaietan, eta botere zentralaren eta autonomietako botereen artean banatzen dira eskumenak.
Iberiar Penintsulako Geomorfologia
Mendigune Zaharra (Masa Zaharrak)
Lehen Aroko mendien hondarrak dira, Hirugarren Aroko orogeniaren ondorioz altxatutako bloke batek eratutako mendiak. Material paleozoikoak dira.
Horrelako mendiguneek tontor leunak eta biribilak dituzte, higadurak gogor eraso baitie. Penintsulan aurkitzen direnak:
- Galizia-Leongo Mendigunea.
- Kantauriar Mendikatearen mendebaldea.
- Erdialdeko Mendikatea.
- Toledoko Mendiak.
- Sierra Morena.
Tolestura Mendikateak
Aro Sekundarioan jalki eta Tertziarioan orogenesiak tolestu zituen jalkitze-materialak dira.
Hauen artean, kokapenari dagokionez, bi mota bereizten dira:
- Zokaloaren ertzean tolestutakoak (adibidez: Kantauriar Mendikatearen ekialdea eta Iberiar Mendikatea).
- Itsas fosa luze eta zabaletan jalkitako materialez sortutakoak (adibidez: Pirinioak, Kataluniako Kostaldeko Mendikateak eta Mendikate Betikoak).
Arro Sedimentarioa
Arro sedimentarioak Aro Tertziarioan sortutako inguru inguratuak dira, jalkinez betetzen direnak.
Arro sedimentarioak bi motatakoak izan daitezke:
- Zokalo bateko bloke bat Alpetar Orogenesiaren eraginez hondoratzean sortutakoak.
- Sakonuneak: Alpetar mendikateak altxatu ostean beraien artean hondoratutako inguruak.