Enpresa eta Finantza Legeak Euskadin: Gida Praktikoa

Enpresa-jardueran funtsezkoak diren lege-esparruak aztertuko ditugu, lehia osasuntsua eta publizitate etikoa bermatzeko.

Lehia eta Publizitate Legeak

Lehia Defendatzeko Legeak

Lehia Defendatzeko Legeek estatuko merkatuan lehia eragotzi, murriztu edo faltsutzea dakarten jarrerak zigortzen dituzte. Lege hauek merkatu librearen funtzionamendu egokia babesten dute, monopolioak eta gehiegikeriak saihestuz.

Publizitatearen Lege Orokorra

Publizitatearen Lege Orokorraren asmoa da publizitatea eremu zintzo batean egitea, hirugarrenei kalterik egin gabe eta Konstituzioak aitortutako balioak eta eskubideak urratu gabe. Lege honek publizitate engainagarria edo desleiala debekatzen du, kontsumitzaileen babesa bermatuz.

Industria Jabetza eta Merkataritza Erregistroa

Enpresen jarduerarako ezinbestekoak diren erakunde eta erregistroak ezagutuko ditugu, jabetza intelektuala eta merkataritza-harremanak arautzeko.

Patenteen eta Marken Espainiako Bulegoa

Patenteen eta Marken Espainiako Bulegoa (OEPM) industria-jabetza motak erregistratu eta emateko erakunde publiko eskuduna da. Bulego honek berrikuntza eta sormena babesten ditu, patenteak, markak eta diseinu industrialak erregistratuz.

Merkataritza Erregistroa

Merkataritza Erregistroa Estatuaren erakunde bat da, Justizia Ministerioaren menpekoa eta Erregistroen eta Notariotzaren Zuzendaritza Nagusiaren baitakoa. Honen helburuak dira:

• Han izena emanda dauden enpresaburuen egoera juridikoen berri ofiziala ematea.
• Enpresen inskripzioa egitea, sortzen diren unean.
• Enpresen liburuak legeztatzea.
• Enpresek izendatutako ahaldunak inskribatzea.

Tributuak eta Zerga Motak

Estatuak aurrekontuan ezarrita dituen diru-sarrera gehienak tributuen bidez lortzen ditu. Tributuak hiru motatan sailkatzen dira:

• Tasak: Erakunde publiko bati emandako diru-prestazioak dira, hark erabiltzeari onura zuzena dakarkion zerbitzu publiko edo jarduera bat ematearen ordainetan. Adibidez, lizentzia bat lortzeagatik ordaindutakoa.
• Kontribuzio Bereziak: Obra publikoei edo zerbitzu publikoei esker ondasunek izandako balio-igoera zergapetzen dute. Adibidez, kale berri baten eraikuntzak eragindako balio-gehikuntza.
• Zergak: Ordain zuzenik gabe administrazio publikoek zergadunei eskatzen dizkieten ordainketak dira, gastu publikoa finantzatzeko helburuarekin.

Zerga Zuzenak eta Zeharkakoak

Zergak bi kategoria nagusitan banatzen dira: zuzenak eta zeharkakoak.

Zerga Zuzenak

Zerga zuzenak pertsonak edo enpresak zuzenean zergapetzen dituzten zergak dira, dela etekina lortu dutelako dela beren jabetzako ondasun bat erabiltzeagatik. Hauek dira nagusiak:

• Foru Aldundietan:
  • Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga (PFEZ): Pertsona fisikoen diru-sarrerak zergapetzen ditu.
  • Sozietateen gaineko Zerga: Sozietateen eta beste erakunde juridiko batzuen errenta zergapetzen du. Zerga-tasa zerga-oinarriari ezartzen zaion ehunekoa da.
• Toki Administrazioetan:
  • Ekonomia Jardueren gaineko Zerga (EJZ): Jarduera ekonomikoak egiteagatik ordaintzen den udal zerga bat da.
  • Ondasun Higiezinen gaineko Zerga (OHZ): Higiezinen jabetza zergapetzen du.

Zeharkako Zergak

Zeharkako zergak pertsonen ondasunen edo zerbitzuen kontsumoa zergapetzen dute, bai eta ondasunen eta eskubideen eskualdatzeak ere. Hauek dira garrantzitsuenak:

• Foru Aldundietan:
  • Balio Erantsiaren gaineko Zerga (BEZ): Ekoitzitako ondasunen balioaren eta hori ekoizteko erabilitako lehengaien eta bitarteko beste ondasun batzuen kostuaren arteko aldea zergapetzen du.
  • Zerga Bereziak: Kontsumo jakin batzuk zergapetzen dituzte, hala nola:
    • Alkohola eta edariak
    • Hidrokarburoak
    • Tabakoa
    • Elektrizitatea