Ekosistemak eta Biosfera: Kontzeptu Gakoak Azalduta

Biosfera eta Ekologiaren Oinarriak

Biosfera: Izaki bizidunak bizi garen Lur planetako eremua da.

Ekologia: Izaki bizidunak eta haien ingurunea aztertzen duen zientzia.

Ekosistemaren Osagaiak

Ekosistema: Izaki bizidunak bizi diren biosferako eremua eta bertan sortzen diren erlazioak (adibidez: basamortua, itsasoa...).

Ekosfera: Ekosistema guztien multzoa.

Biotopoa: Ekosistema bateko ingurune fisikoa edo bizilekua (argia, ura...).

Biozenosia: Ekosistema bateko izaki bizidunen multzoa (animaliak...).

Egokitzapena eta Ingurunea

Moldaerak: Ekosistema bateko izaki bizidunak bertako ingurumen-baldintzetara moldatu edo egokitu egin behar dira.

Ingurumen-faktoreak: Argia, ura, tenperatura, gasak, lurzoruaren konposizioa eta kokapen geografikoa.

Populazioa: Ekosistema batean espezie berdineko bizidunen multzoa (artaldea, elefante-taldea...).

Habitata: Izaki bizidun bat bizi den espazio fisikoa edo bizileku zehatza (adibidez: satorra -> lurrazpian).

Zoko ekologikoa: Ekosistema batean izaki bizidun bakoitzak betetzen duen funtzioa.

Izaki Bizidunen Arteko Erlazioak

Harrapatzailea: Espezie batek beste espezie bat harrapatu eta jan egiten du (adibidez: hartza -> arraina).

Parasitismoa: Izaki bat beste izaki baten kontura bizi da, kaltea eginez (zorria, garrapata...).

Simbiosia: Bi organismoen arteko erlazioa, non biek onura lortzen duten (Nemo, likena/alga...).

Fluktuazioak: Ekosistema batean populazio batek denboran zehar dituen gorabeherak.

Erlazio eta Maila Trofikoak

Erlazio trofikoak: Ekosistema bateko izaki bizidunen artean dauden nutrizio-erlazioak.

Maila trofikoak: Ekosistema bateko organismoak, elikagaia duten materialen jatorriaren arabera multzokatzea.

• Ekoizleak: Organismo autotrofoak (landareak eta algak).
• Kontsumitzaileak: Organismo heterotrofoak:
  • K1: Ekoizleak jaten dituzte (behia, ardia...).
  • K2: K1 jaten dituzte (otsoa, igela...).
• Deskonposatzaileak: Organismo heterotrofoak (bakterioak eta onddoak).

Elikadura-kateak eta Biomasa

Kate trofikoa: Bata besteaz elikatzen diren ekosistema bateko organismoen adierazpen lineala.

Sare trofikoa: Ekosistema batean elkarri lotuta dauden kate trofikoen adierazpena.

Biomasa: Izaki bizidun multzo baten guztizko masa-kopurua.

Piramide trofikoa: Maila trofiko bakoitzaren biomasa adierazten du.