Ekonomiaren Gakoak: Inflazioa, Moneta Politika eta Interes-tasak

Prezioak eta Inflazioa

Ekonomia bateko ondasun eta zerbitzuen prezioen hazkunde iraunkorra da.

Zergatik Gerta da Inflazioa?

• Eskaeraren inflazioa: Ondasun-eskari gehiegi dagoenean.
• Kostuen inflazioa: Ekoizpen-faktoreen prezioa handitzen denean.
• Moneta-inflazioa: Diru gehiago dagoenean zirkulazioan ondasunak baino.

Inflazioaren Neurketa

• Adierazlea: KPI (Kontsumo Prezioen Indizea), hilero produktuen prezioak gainbegiratuz.
• Arduraduna: INE (Estatistikako Institutu Nazionala).
• Deflazioa: Produktuen prezioen jaitsiera orokor eta iraunkorra.

Moneta Politika

Diru-politika: Zirkulazioan dagoen diru-kopurua edo diruaren prezioaren kontrola eskari erantsian eragiteko hartzen diren neurrien multzoa da.

• Eurosistema: EBZk (Europako Banku Zentralak) eta euroguneko herrialdeetako banku zentralek osatzen dute.

Funtzioak

• Billete eta txanpon guztiak zirkulazioan jartzen ditu.
• Atzerriko dibisak kudeatzen ditu.
• Finantza-sistema gainbegiratzen du.
• Euroguneko herrialde guztiek diru-politika bakarra betetzea bermatzen du.

EBZren Helburuak

• Eurogunean prezioen egonkortasuna bermatzea.
• Hazkunde ekonomikoa eta langabezia txikia lortzea.

Diru-politikako Tresnak

• Merkatu irekiko eragiketak.
• Legezko erreserba-koefizientea.
• Erraztasun iraunkorrak.

Dirua

Dirua ordaintzeko edo kobratzeko onartzen den truke-bidea da.

Funtzioak

• Truke-bidea: Merkataritza errazten du.
• Balio-gordailua: Dirua aurrezteko aukera ematen du.
• Kontu-unitatea: Ondasunen balioa neurtzeko erabiltzen da.

Motak

• Legezko dirua: Txanponak eta billeteak.
• Bankuko dirua:
  • Ageriko dirua (kontu korronteak).
  • Aurrezki-gordailuak.
  • Eperako gordailuak.

Interes-tasa

Diruaren prezioa da, mailegu bat eskatzeagatik ordaindu behar den portzentajea.

Zeren Arabera Igotzen edo Jaisten Dute Bankuek Interes-tasa?

EBZk euroguneko gainerako bankuei dirua mailegatzen die erreferentziazko interes-tasa batean, eta horrek eragina du banku komertzialen tasetan.

Bankuek Mundu Guztiari Interes-tasa Berean Mailegatzen Diote Dirua?

Faktoreak:

• Epea edo iraupena:

  Zenbat eta itzulketa-epea luzeagoa izan, orduan eta denbora gehiago emango du dirua mailegatzen duenak, eta orduan eta interes gehiago eskatuko ditu konpentsatzeko.

• Arriskua:

  Mailegua itzultzeko arriskua zenbat eta handiagoa izan, orduan eta interes-tasa handiagoa eskatuko dio mailegu-emaileak.

Termino Garrantzitsuak

• Euribor: Interes aldakorreko maileguetan gehien erabiltzen den erreferentzia-indizea.