Ekonomia Mundiala: Industria Iraultza eta Gerraosteko Erronkak

Bigarren Industria Iraultza eta Merkataritza

Nazioarteko Merkataritzaren Zabalkundea

Bigarren Industria Iraultzaren testuinguruan, nazioarteko merkataritzak zabalkunde handia izan zuen, hainbat faktorek bultzatuta:

• Munduko merkataritzarako eremu berriak irekitzea.
• Garraioaren prezioa murriztea.
• Ordainketa-sistema aldeaniztun bat eskuragarri izatea.
• Munduko ekonomiaren garapena.
• Emigrazio handiak eta biztanleriaren hazkundea.

Nazioarteko Diru-Sistema: Urre-Patroia

Urre-Patroiaren Ezaugarriak

Nazioarteko diru-sistema bat eratu zen, urre-patroia izenekoa, ezaugarri hauekin:

• Urrearekiko truke-tipo finko bat ezartzea.
• Billeteen erabateko bihurgarritasuna.
• Urrearen inportazio eta esportazio librea.

Urre-Patroiaren Abantailak

Urre-patroiak abantaila garrantzitsuak eskaintzen zituen:

• Inbertsioen aldetik ezbaiak ezabatzea.
• Inportazio- eta esportazio-jardueretan truke-tipoen eta kapital-mugimenduak erraztea.
• Ordainketa aldeaniztunen konpentsazioa baimentzea.
• Epe luzerako planifikazioa ahalbidetzea.
• Nazioarteko desoreka ekonomikoetarako mekanismo zuzentzaile automatikoa.

Sistemaren Funtzionamenduaren Erronkak

Hala ere, sistemaren funtzionamendua ez zen beti teorian bezala gertatzen:

• Urrearen mugimenduak oso urriak izan ziren nazioarte-mailan.
• Ia beti berdinak ziren herrialde defizitarioak eta superabitarioak.
• Diru-sistemako agintariek eta banku zentralek, gehienetan, ez zieten jaramon handirik egiten arauei.

Lehen Mundu Gerraren Politika Ekonomikoa

Lehen Mundu Gerra ahalmen ekonomiko ezberdinen arteko liskarra izan zen. Gerra garaian, hainbat komisio eratu ziren, hala nola prezioak eta esportazioak kontrolatzeko.

Kapital-merkatuetan kotizazioak eten ziren, eta herrialde bakoitzaren ekonomia-jarduera eta produkzio gehiena gerrara bideratu zen. Horrek ekarri zuen:

• Zor publikoaren gehiegizko jaulkipena.
• Maileguak eskatzea.
• Dirua sortzea.

1920ko Hamarkadako Politika Ekonomikoa: Hiperinflazioa

1920ko hamarkadan, hiperinflazio izugarria gertatu zen, batez ere Alemanian. Hiperinflazio horren arrazoi nagusiak hauek izan ziren:

• Aurrekontuaren desorekak: Weimarko Errepublikako gobernuen ezintasuna aurrekontua orekatzeko, eta horren ondorioz, altxor publikoaren lepotik finantzatu behar izan zen. 1922 inguruan, zergen bidez gastu publikoaren % 1 baino ez zen finantzatu; dirua eta epe laburreko zor publikoa jaulkiz egin zen gainerakoa.
• Gerrako kalte-ordainak: Alemaniak bi ordainketa mota erabili zituen:
  1. Truke-merkatuetan markoak dibisen trukez aldatzea.
  2. Ordainketa-balantzan superabita lortzea.
• Soldata-igoeren eskaerak: Egoera larritu egin zen langileek inflazioaren aurrean soldata igoerak eskatu zituztelako.
• Jendearen nekea: Balio-galeraren ondorioz, jendea nekatuta zegoen.

Erreforma-plangintza 1923ko azaroan hasi zen.