Ekonomia Jarduera: Definizioa, Sektoreak, Ezkutuko Ekonomia eta Estatuaren Funtzioak

Ekonomia jarduera: Ekonomia jarduera behar horiek asebetetzeko produktuak eta zerbitzuak lortzeko edozein prozesu da. Hiru fase ditu: ekoizpena, banaketa eta kontsumoa. Ekonomia jarduerak hiru jarduera sektore ditu:

Ekonomia Jardueraren Sektoreak

• Lehen sektorea: Naturatik elikagaiak eta lehengaiak (landare eta animalietatik) lortzeko gauzatzen diren jarduerak dira: nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta baso ustiapena.
• Bigarren sektorea: Naturatik ateratako lehengaiak produktu landu bihurtzen dituzten ekonomia jarduerak dira: industria, eraikuntza, meatzaritza...
• Hirugarren sektorea: Ez du ondasun materialik sortzen; gizarteari zerbitzua emateaz arduratzen da: merkataritza, garraioa, osasuna, hezkuntza...

Ezkutuko Ekonomia

Ezkutuko ekonomian ofizialki deklaratzen ez diren ekonomia jarduerak sartzen dira, eta, beraz, legez kanpo egiten dira. Ezkutuko ekonomian ohikoa da pertsonek gizarte babesik gabe lan egitea, osasunerako kaltegarriak diren tokietan pilatuta, segurtasun neurri egokirik gabe eta lanaldi luzeak izatea ere.

Estatuaren Funtzio Ekonomikoak

Estatuak funtsezko ekonomia funtzioak betetzen ditu:

• Herrialdeko ekonomia jarduera arautzeko arauak egiten ditu.
• Sektore pribatuaren jarduera sustatzen du, diru laguntzak emanez.
• Enpresak sortzen ditu sektore estrategikoetan eta zailtasunak dituzten sektoreetan.
• Zerbitzu publikoak ematen ditu.
• Lanpostu ugari sortzen ditu, zerbitzu publikoak emateko langileak behar baititu.

Jarduera horiek finantzatzeko, zergak biltzen ditu estatuak.

Zergak

Zerga banakoek eta enpresek erakunde publiko bati egin behar dioten ordainketa da. Zerga batzuk zuzenekoak dira, zuzenean zergapetzen dituzte pertsonen eta enpresen errentak eta ondareak. Espainian, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga (PFEZ) da zuzeneko zerga garrantzitsuena. Zenbat eta diru sarrera handiagoak izan, orduan eta diru sarreren ehuneko handiagoa ordaindu behar da. Beste batzuk zeharkakoak dira. Espainian, Balio Erantsiaren gaineko Zerga (BEZ) da zeharkako zergarik garrantzitsuena. Egiten ditugun merkataritza transakzio guztiak zergapetzen ditu. Ondasun batzuek zerga berezia dute: hidrokarburoek, edari alkoholdunek eta tabakoak. Aberastasuna modu zuzenagoan birbanatzen ere saiatzen da: zenbat eta aberatsagoa izan, orduan eta gehiago ordaindu behar da, eta zenbat eta pobreagoa izan, orduan eta laguntza eta zerbitzu gehiago jasotzen dira.