Digestio eta Zirkulazio Aparatua: Funtzioak eta Gaixotasunak

Digestio Aparatua

1- Elikagaiak hortzekin mastekatzen dira.

2- Elikagaiak listuarekin nahasten dira mihiaren laguntzaz.

3- Elikadura boloa faringerantz pasatzen da.

4- Elikadura boloa hestegorritik urdailera pasatzen da, kardias zeharkatuz.

5- Urin gastrikoak elikadura boloarekin nahasten da.

6- Kimoa pilorotik pasatzen da heste meharrerantz.

7- Kimoa kilo bihurtzen da, behazuna, heste urinak eta pankrea urinei esker.

Zirkulazio Aparatua

Zirkulazio-aparatua: mantenugaiak digestio aparatutik zeluletara eramatea eta hondakinak zeluletatik iraitz-aparatura eramatea.

Bihotza

Bihotzaren definizioa: toraxaren erdialdean, bi birien artean dagoen organo gihartsua da, beren paretak miokardio ehun gihartsuez osatuta daude. Odola ponpatzen du.

Bihotzaren Mugimenduak

Sistolea: uzkurdura-mugimendua da:

• Sistole aurikularra: aurikulak uzkurtzen dira eta odola bentrikuluetara joaten da.
• Sistole bentrikularra: bentrikuluak uzkurtzen dira eta odola arterietatik joaten da.

Diastolea: erlaxatze-mugimendua da, aurikulak eta bentrikuluak erlaxatzen dira, eta aurikulak odolez betetzen dira eta bentrikuluak odolez betetzen hasten dira. Bihotzaren mugimenduek bihotz-taupada soinuak sortzen dituzte.

Odolaren Zirkulazioa

Odolaren zirkulazioa: bikoitza eta osoa da:

• Bikoitza: bi ibilbide egiten dituelako:
  • Zirkulazio txikia edo Birika-zirkulazioa: bihotz eta biriken artean.
  • Zirkulazio handia edo Sistemikoa: bihotz eta organoen artekoa.

Digestio Aparatuko Gaixotasunak

Heste lodian bizi diren bakterioek heste-flora eratzen dute eta bitamina jakin batzuk ekoizten dituzte, hala nola K bitamina organismoa defendatzen du. Bitamina horiek kolonean xurgatzen dira. Organismoa defendatzen du bakterio, birus edo gaixotasunen aurrean.

Gorotzen Eraketa

Gorotzen eraketa: digestio hondakinak ura galtzean gorotzak sortzen dira heste-lodian azken partean: ondestean.

Gastroenteritisa

Gastroenteritisa: urdailaren eta heste meharraren barrualdean estaltzen duen mintza handitzean geratzen da.

Kausa edo sintomak: bakterio edo birusa. Oka egiteko gogorik, sukarra, tripako mina.

Sendatzeko edo prebenitzeko bideak: garbitu eskuak jan baino lehen.

Ultzera Peptikoa

Ultzera peptikoa: xauriak heste meharrean.

Kausa edo sintomak: bakterioa. Mina asko jan ondoren.

Sendatzeko edo prebenitzeko bideak: antibiotikoak hartu.

Idorreria

Idorreria: gorotzak kanporatzeko zailtasunak izatea.

Kausa edo sintomak: ur gehiegi xurgatzea heste-lodian. Ezin ditugu goratzak atera.

Sendatzeko edo prebenitzeko bideak: aldatu dieta, fruta jan edo medikamentuak hartu. Janari fibrarekin jan.