Digestio-prozesuaren faseak eta xurgapena
Liseriketa-faseak
a) Murtxikapena eta listuztaketa
Listuak gluzidoei eragiten die (ptialina), gluzidoak almidoietatik maltosara eraldatuz. Elikagaiak ahoan sartzean, estimulu bat bidaltzen da listu-guruinek listu gehiago jaria dezaten.
b) Irensketa
Elikadura-bolua mihiaren bidez faringerantz bultzatzean, mugimendu erreflexu bat sortzen da eta epiglotiak laringearen sarrera itxi egiten du. Hestegorrian, mugimendu peristaltikoek ekintza mekanikoa egiten dute.
c) Urdaileko liseriketa
Elikagaiak irenstean, urdail-paretako guruinak urin gastrikoak jariatzen hasten dira. Urin gastrikoa honako hauek osatzen dute:
- HCl (azido klorhidrikoa).
- Pepsina: proteinak hidrolizatzeko.
- Errenina: kaseinogenoak kaseina bihurtzeko.
- Lipasa gastrikoak: gantzak gantz-azido eta glizerina bihurtzeko.
Elikadura-bolua urin gastrikoarekin nahastean, kimoa sortzen da eta pilorotik ateratzen da.
d) Hestemeharreko liseriketa
Pilorotik ateratzean kimoa azidoa da, baina duodenoa eremu alkalino batean dago. Elikagaian lipido asko badago, hormona bat bidaltzen da gantza emultsionatzeko eta lipasei lana errazteko. Duodenoaren peristaltismoari esker, behazuna eta pankrea-urinak jariatzen dira, eta Vaterren ampulla irekitzen da.
Digestio-urinak eta behazuna
- Pankrea-urinak: lipasa pankreatikoa, amilasa pankreatikoa, erribonukleasa eta desoxirribonukleasa.
- Behazuna: ura, gatz mineralak, behazun-gatzak, behazun-pigmentuak, kolesterola eta muzina.
- Heste-urina: mukia, zelula kaliziformeak, amilasa, lipasa, sakarasa, maltasa eta laktasa.
Xurgapena eta egestioa
e) Xurgapena hestemeharrean
Gluzidoak eta aminoazidoak garraio aktiboz xurgatzen dira. Heste-bilosketatik odol-kapilarretara joaten dira, porta zainetik gibelera jariatuz. Gantzak mintz plasmatikoetan disolbatuz xurgatzen dira; horretarako, bananduak egon behar dute. Behin zelulan, gantzak berrosatzen dira triglizerido bihurtuz. Gero, proteina-geruza batekin elkartzen dira kilomikroiak osatuz. Kilomikroiak baso linfatikoetara pasatzen dira eta hortik ezkerreko kaba zainera. Gatz mineralak garraio aktiboz xurgatzen dira, sodioa izan ezik.
f) Egestioa
Elikagaiak balbula ileozekaletik zehar heltzen dira heste lodira. Bertan, ur gehiena eta bitaminak xurgatzen dira (K eta E bitaminak izan ezik). Heste-hodian dauden bakterioek K eta E bitaminak sintetizatzen dituzte, eta horren ondorioz, hainbat gas askatzen dira.