Demografiaren Gakoak: Piramideak, Mugimenduak eta Migrazioak

Biztanleriaren Piramidea: Egitura eta Interpretazioa

Biztanleriaren piramidea une jakin batean sexuaren eta adinaren arabera biztanleriaren egitura demografikoa erakusten duen grafikoa da. Horrez gain, piramidearen profilean azken urteetan ondorio demografikoak izan dituzten gertaerak agertzen dira.

Piramideen Profila Sexuaren eta Adinaren Arabera

• Jaiotzean: Gizon gehiago (0-4 urte).
• Gero: Bi sexuak parekatu egiten dira.
• Adin Nagusietan: Emakume nagusiagoak (bizi-itxaropen handiagoa, sendotasun biologikoa, bizi-estilo desberdina).

Biztanleria Piramide Motak

• Triangeluarra: Biztanleria gaztea adierazten du (adibidez, Espainia 1900).
• Ojiba: Biztanleria heldua eta urtarokoa (adibidez, Espainia 1970).
• Kutxatila: Biztanleria zaharkitua edo zahartua (adibidez, 2008ko datuak).

Gertaera Demografikoak Piramidean

• Sartuneek: Galerak adierazten dituzte (heriotza, emigrazioa).
• Irtenuneek: Hazkundea adierazten dute (baby boom, garapen ekonomikoa, immigrazioa).

Biztanleriaren Berezko Mugimendua eta Erregimenak

Berezko mugimendua biztanleriaren hazkunde naturala da, jaiotza eta heriotza tasen arteko aldearen ondoriozkoa.

Erregimen Demografiko Zaharra (XX. Mendera Arte)

• Ezaugarriak: Jaiotza eta heriotza tasa oso handiak.
• Jaiotza Tasa Altua (%35 inguru): Landa-ekonomia, gizarte tradizionala, antisorgailurik eza.
• Hilkortasun Tasa Handia (%29 inguru): Dieta eskasa, higiene falta, gaixotasunak, katastrofeak, haurren hilkortasun handia.
• Ondorioak: Gerrak, bizi-itxaropen txikia eta berezko hazkunde txikia.

Trantsizio Demografikoa (1900-1975)

• Berreskurapen Fasea (1920-1930): Oparotasun ekonomikoa.
• Baby Boom Atzeratua (1956-1965): Jaiotzen gorakada.
• Beherakada Fasea (1930-1956):
  • 1929ko krisia, Bigarren Errepublika, Gerra Zibila, gerraostea.
  • Familiak murriztu, landa-exodoa, arazo ekonomikoak, mentalitate aldaketa.
• Hilkortasun Tasa Jaitsiera:
  • Gerra Zibila eta 1918ko gripea bezalako gertaeren ondoren.
  • Medikuntza aurrerapenak, bizi-maila hobea, osasun publikoa, haurren hilkortasuna behera.
• Ondorioa: Berezko hazkunde handia.

Erregimen Demografiko Modernoa (1975etik Aurrera)

• Jaiotza Tasa Beherakada:
  • Antisorgailuen erabilera.
  • 1975eko krisiaren eragina: langabezia, behin-behineko lan-kontratuak, etxebizitzaren prezioa.
  • Mentalitate aldaketak: gizarte laikoagoa, abortuaren onarpena, emakumea lan munduan sartzea, dibortzioa.
  • Bizi-maila eta kultura-maila gorakada.
• Hilkortasun Tasa Baxua:
  • Heriotza-kausa berriak.
  • Haurren hilkortasun txikiagoa.
  • Emakumeen bizi-itxaropen handiagoa (gizonek gerran, lan gogorretan eta istripuetan gehiago hiltzen ziren).
  • Adinaren arabera bizi-itxaropena gora.
• Ondorioa: Berezko hazkunde txikia.

Barne Migrazioak: Eboluzioa eta Eraginak

Barne migrazioak herrialde baten barruan gertatzen diren biztanleriaren mugimenduak dira.

Barne Migrazio Tradizionalak (1900-1975)

• Urtaroko Migrazioak: 1960ko hamarkadara arte landa-inguruetan ohikoak.
• Nekazaritza-Exodoa: Landa-eremutik hiri-inguruetara migrazioa, lan bila.
• Jatorria eta Helburua: Nekazaritza-guneetatik (Galizia, Andaluzia, Gaztela) Madrilera, Kataluniara eta industriagune nagusietara.
• Arrazoiak: Landa-eskulan gehiegi, nekazaritza mekanizazioa.
• 1936-1950 Aldia: Landa-exodoa gelditu zen, hornikuntza arazoak zirela eta.
• 1950-1975 Aldia: Hazkunde demografikoa, mekanizazioa, garapen planak, turismoa, ardatz ekonomiko berriak.
• 1975etik Aurrera: Krisi ekonomikoa, industria birmoldaketa, emigrazioa nagusi.