Demografiako Oinarrizko Kontzeptuak eta Piramide Motak
Demografiako oinarrizko kontzeptuak
Biztanleriaren berezko hazkundea
Demografian, berezko hazkundea aldi jakin batean, gehienetan urtebetean, populazio batean izandako jaiotzen eta heriotzen arteko aldea da. Migrazio-saldoarekin gehituta, lurralde bateko bizilagunen hazkundea adierazten digu. Garai batean hazkunde hori positiboa zen; azken hamarkadetan, ordea, lurralde batzuetakoa negatiboa izan da.
Bizi-itxaropena
Belaunaldi baten jaiotza-urteko hilkortasun-baldintzak aldaketarik gabe mantenduz gero, belaunaldi horretako kideek bizi ahal duten batez besteko urte-kopuruaren kalkulua da.
Errolda
Udalerri batean bizi diren herritarren zerrenda edo erregistro bat da. Horretan izena eman ondoren, toki edo eremu horretan botoa emateko, eskolaratzeko, osasun-zerbitzuak jasotzeko eta beste hainbat eskubide dituztenak zehaztu eta ziurtatzeko erabiltzen da. Oharra: Erroldan leku bateko zuzenbidezko biztanleria agertzen da, ez izatezko biztanleria.
Migrazio-saldoa
Demografian, lurralde eta epe jakin batean migrazioengatik izandako biztanleria-mugimenduen balantzea da, etorkin-kopurua ken emigratzaile-kopurua kalkulatuz. Etorkinak bertatik joandako emigratzaileak baino gehiago badira, migrazio-saldoa positiboa dela esaten da; emigratzaileak etorkinak baino gehiago badira, berriz, migrazio-saldoa negatiboa da.
Biztanleria-piramide motak
Piramide hedakorra
Biztanleria gaztea nagusia da. Gutxi garatutako lurraldeei dagokie eta piramide-itxura dauka. Jaiotza-tasak handiak dira, eta heriotza-tasak ere bai.
Piramide gelditua
Helduak dira talde nagusia. Garapen-bidean dauden lurraldeei dagokie eta kanpai-itxura dauka. Jaiotza-tasak handiak dira, baina heriotza-tasak jaisten hasi dira. Bizi-itxaropenak gora egiten du.
Piramide beherakorra
Helduak eta adineko jendea —hauek gero eta gehiago— dira talde nagusia. Lurralde garatuei dagokie eta kupel-itxura dauka. Jaiotza-tasak txiki samarrak dira eta heriotza-tasak ere bai. Bizi-itxaropen luzea eta zaharkitze-prozesua ditu ezaugarri. Belaunaldi-ordezkapena mehatxatuta dago.
Inboluziozko piramidea
Belaunaldi-ordezkapena ezinezkoa da (hazkunde negatiboa). Demotanasiaren mehatxupean dauden lurraldeak dira; emigrazio handiak eta zaharkitze-prozesu sakona ezagutzen dituzten lekuak. Piramide erregresiboetan belaunaldi-ordezkapena ez dago bermatuta, baina hori aldatu daiteke.