Cádizko 1812ko Konstituzioa: Testuingurua eta Garrantzia

Testua testuinguruan jartzea

Cádizko Konstituzioa 1812ko martxoaren 19an onartu zen, San Jose egunean. Hortaz, La Pepa ezizenez ezagutzen da. Esan genezake hau Espainiako lehen berezko konstituzioa dela.

Testu hau idatzi zen garaian, Espainia oso egoera berezian zegoen. Alde batetik, Independentzia Gerra gertatzen ari zen. Frantziak, Fontainebleuko Itunaren bidez, Espainia inbaditu zuen eta, horrela, espainiarren kontrako jarrera piztu zen. Horrez gain, liberalak zeuden eta Napoleonek Espainiako penintsula bere inperioaren barnean sartu nahi zuen, hau da, konkistatu.

Borboien dinastiak koroa Bonaparteren esku utzi behar izan zuen eta Napoleonek bere anaia bidali zuen Espainiara errege gisa. Espainiako biztanle askok ez zuten Jose Bonaparte errege berria onartu eta inposizio hura botere ilegaltzat hartu zuten. Horregatik, batzarrak osatu zituzten frantsesei aurre egin ahal izateko. Batzorde Zentral bat eratu zen eta Gorteak deitu zituen.

Gorte horiek Konstituzio hau Cadizen sortu zuten, frantsesek Espainia okupatzen zuten bitartean. Garai hartan, Cadizera gero eta burges, liberal eta funtzionario ilustratu gehiago joaten ziren babes bila. Hiriko biztanleek eta atzerriko merkatarien presioak dekretu liberalak indarrean jartzea eta Gorteak deitzea lortu zuten.

Testuaren garrantzia

• Baionako Estatutua alde batera utzita, Cádizko Konstituzioa Espainiako lehena izan zen, eta ondorioz, iraultza liberala hasi zen. Konstituzio horrek Frantziako 1791ko eta Ameriketako Estatu Batuetako 1787ko konstituzioak ditu oinarri, eta bera ere Amerikako eta Europako beste hainbat konstituzioren eredu izan zen.
• Hau izan zen Espainiako hurrengo konstituzioen eredu eta XIX. mendetik aurrera sortutako dinamika konstituzionalaren oinarria.
• Espainiako bizitza politikoa berritu egin zen, ikuspegi progresista batetik.
• Cádizko Konstituzioak liberalismoari lehen bultzada eman zion eta mugimendu gisa finkatzen lagundu zuen. Espainiaz gain, Ameriketako kolonien emantzipazioan ere hori ikusiko da.
• Testu honetan bi alderdi nabari dira, egileen ikuspuntu desberdinak direla-eta:
  • Alde batetik, Antzinako Erregimenaren arrastoak oso nabariak dira; erlijioa, Jainkoa eta erregeari ematen zaion boterea, adibidez.
  • Beste aldetik, kontzeptu eta erakunde berriak azaltzen dira; ideia horiek oso aurreratuak eta iraultzaileak ziren garai hartarako.
• Testuaren hedapena: Epe motzean, Espainian izandako hedapen geografiko eta kronologikoa txikia izan zen bi arrazoirengatik: batetik, gerrak izan zuen eraginagatik eta, bestetik, Fernando VII.ak, itzulitakoan, bertan behera utzi zuelako konstituzioa. Hala ere, epe ertain eta luzera, lehen ikusi dugun moduan, garrantzia eta hedapena areagotu egin zen.