Bizkaiko Meatzarien Greba 1890: Barrakoien eta Denden Aurkako Borroka
Testuinguru Historikoa: Industrializazioa eta Langile Mugimenduaren Sorrera
Bizkaiko industrializazioa berandu gertatu zen, eta burdinaren inguruan garatu zen nagusiki. Siderurgia izan zen sektore nagusia, batez ere altzairua modu masiboan ekoizten hasi zirenean, Ingalaterrara egindako esportazioei esker. Horrek oligarkia baten sorrera ekarri zuen, enpresak eta ekonomia kontrolatzen zituena.
Industrializazioak aldaketa sakonak eragin zituen gizartean. Alde batetik, langileria sortu zen: denbora gutxian, milaka inmigrante iritsi ziren landatik eta industriaguneetan finkatu ziren. Bestetik, langileen bizi- eta lan-baldintzak oso txarrak ziren: aldirietan edo meatzen ondoan bizi ziren, soldata txikiekin, lanaldi akigarriekin, gizarte-eskubiderik gabe, eta alfabetatzeko aukerarik gabe. Gainera, enpresaburuek eraikitako barrakoietan bizi behar zuten, eta haien dendetan erosi behar zituzten jakiak.
1890eko Grebaren Jatorria: Klase Kontzientzia eta Lehen Langile Elkarteak
Egoera horren aurrean, langileek elkarri laguntzeko klase-kontzientzia hartu zuten, eta lehen langile-elkarteak sortu ziren, hau da, sindikatuak. Elkarte horiek indar handia hartu zuten, eta ekimen bateratuak egiten hasi ziren: grebak, manifestazioak, eta baita ekimen iraultzaileak ere. Horrela antolatu ziren lehen greba orokorrak.
Sozialismoaren Eragina eta Lehen Greba Garrantzitsuak
Sozialistek hainbat greba antolatu zituzten. 1879an, Pablo Iglesias buruzagi izendatu zuten, eta Partido Socialista Obrero Español (PSOE) sortu zuten. Hauek klase soziala eta jabetza pribatua desagertzearen aldekoak ziren, eta langileek botereaz jabetzea proposatzen zuten.
1887an, Sagastaren gobernuak Elkarteen Legea onartu zuen, askatasun sindikala onartuz. Horrela, UGT eta PSOE legeztatu ziren.
Euskal sozialismoaren oinarria, batez ere, kanpotik etorritako langileek osatu zuten. Facundo Perezaguak lehen elkarte sozialista sortu zuen Bilbon, 1886an. Beranduago, 1890ean, "La Lucha de Clases" astekaria sortu zuten, ideia sozialistak zabaltzeko helburuarekin.
Denborak aurrera egin ahala, sozialismoa milaka langile mugiarazteko indar politiko bilakatu zen. Euskal probintzietako langile kualifikatuen artean izan zuen indar gehien.
Meatzarien Borroka: 1890eko Grebaren Garapena
Meatzarien lehen greba garrantzitsua 1890ean izan zen. Bizkaiko meatzeetako langileek Gallartako frontoian bildu eta batzordea eratu zuten, dendak eta barrakoiak desagertzeko eskatzeko. Langileek greba egin zuten lanaldi murrizketa lortzeko eta dendak kentzeko. Salatu zuten barrakoietan bizitzea eta denda horietan jakiak erostea nahitaezko baldintza zela lanean onartua izateko. Neurri hori lege liberalen eta osasun- eta higiene-legeen aurka zihoan.
Ondorioak: Lorpenak eta Erresistentzia
Langileek emaitza onak lortu zituzten 1890eko grebarekin, lanaldi murrizketa lortu baitzuten. Hala ere, 1896an, dendek indarrean jarraitzen zuten.