Biologiaren Oinarriak: Zelula, Ehunak eta Osagaiak

Maila Biologikoak: Atomoetatik Organismoetara

• Atomoa: Materiaren zatirik txikiena.
• Bioelementua: Bizidunen osagai diren atomoak.
• Molekulak: Atomoak elkartzean sortzen dira.
• Biomolekulak: Molekulen osagaiak dira, inorganiko eta organikoetan banatzen direnak.
• Organuluak: Molekulak elkartzean sortzen dira, adibidez, erribosomak eta mitokondrioak.
• Zelula: Organuluak elkartzean sortzen da. Bi mota nagusi daude: prokariotoa eta eukariotoa (landare eta animalia zelulak).
• Ehuna: Zelulak elkartzean sortzen da, adibidez, muskulu-, kartilago- edo odol-ehuna.
• Organoa: Ehunak elkartuz sortzen da, adibidez, bihotza, giltzurruna edo birikak.
• Aparatuak eta Sistemak: Organoak elkartzean sortzen dira, adibidez, zirkulazio-, digestio- edo arnas-aparatuak.
• Giza Gorputza: Aparatuak elkartzean osatzen da.

Zelularen Osagai Nagusiak

• Nukleo-mintza: Zelulak eta zitoplasmak substantziak trukatzeko aukera ematen du.
• Nukleoplasma: Likido bat da, non zelularen DNA gordetzen den.
• Kromatina: DNA eta proteina multzoa da.
• Nukleoloa: Esfera itxurako multzoa da.
• Zitoeskeletoa: Zelulari forma eta mugimendua ematen dio.
• Zentrioloa: Kromosomen mugimendua zuzentzen du.
• Besikula: Substantziak garraiatzeaz arduratzen da.
• Erretikulu Endoplasmatikoa: Substantziak sintetizatzeaz arduratzen da.
• Golgi Aparatua: Zelulatik kanpoaldera substantziak garraiatzen ditu.
• Lisosoma: Zelularen partikulak digeritzen ditu.
• Mitokondrioa: Zelularen energia sortzen du.
• Mintz Plasmatikoa: Zelula inguratzen duen geruza da.

Zelula Motak eta Funtzioak

• Nukleoa: Esfera forma du eta barruan DNA gordetzen du.
• Zitoplasma: Zelularen barruan dagoen likidoa da.
• Diferentziazioa: Zelulek forma eta egitura espezifikoak hartzeko prozesua.
• Zelula Prokariotoa: Ez du nukleorik. Autotrofoa edo heterotrofoa izan daiteke.
• Landare Zelula Eukariotoa: Nukleoa eta organulu zitoplasmatikoak ditu. Autotrofoa da, kloroplastoak dituelako.
• Animalia Zelula Eukariotoa: Nukleoa eta organulu zitoplasmatikoak ditu. Heterotrofoa da.

Ehun Motak eta Funtzioak

Ehun Epiteliala

• Estaldura-epitelioa: Azalean dago eta babes funtzioa du.
• Guruin-epitelioa: Substantziak jariatzen ditu.

Ehun Konektiboa

• Konjuntiboa: Azalaren azpian eta muskuluetan dago, beste ehunak elkartzen ditu.
• Gantz-ehuna (Adiposa): Sabelaldean dago eta substantziak metatzen ditu (energia erreserba).
• Kartilaginosoa: Sudurrean eta belarrian dago, hezurrak edo muskuluak lotzen ditu.
• Hezur-ehuna: Hezurretan dago eta organoak babesten ditu.
• Odol-ehuna: Odol-hodietan dago eta gorputz guztitik zabaltzen da (garraioa).

Muskulu-ehuna

• Eskeletikoa: Muskuluetan dago eta mugimendua ahalbidetzen du.
• Lisoa: Odol-hodietan eta barne-organoetan dago, organoei indarra ematen die.
• Kardiakoa (Bihotzarena): Bihotzean dago eta odola gorputz guztira ponpatzen du.

Nerbio-ehuna

• Neuronak: Garunean (zerebroan) eta nerbioetan daude, informazioa bildu eta transmititzen dute.