Bilboren garapen urbanoaren historia

Bilboren Garapen Urbanoa

1300. urtean sortu zen, Diego Lopez de Haro Bizkaiko jaunak emandako hiri-gutunaren bidez.
Merkatal eta industri mailako garapena.
Hiru kale hasieran (Somera, Artekale eta Tenderia kaleak).
Hiriaren barrualdean, Santiago Eliza.
Kanpoan zeuden: San Anton, San Nikolas eta Begoña elizak.
1442. urtean Zazpikaleak sortu ziren harresiaren barruan.

XVI. mendearen lehen erdian: lehenengo zabaltzea, iparralderantz, gaur egungo San Nikolas de Bari elizarantz.
Eraikin berriak:
- Udaletxea San Antonen ondoan.
- Plaza Zaharra.
- Erriberako Merkatua.

Kaleen zabalera eta murruen lodiera.
Bi uholde eta sute izugarri.
Eraikuntzarako erabilitako sistemak ere aldatu egingo dira, orain egurraren ordez harria izango baita oinarrizko materiala.

XVII. mendean hiria gero eta gehiago zabaldu eta inguruko elizateekin arazoak eta auziak.
Kale berriak agertuko dira: Ibeni, Bilbo Zaharra.

XVIII. mendean, burgesia bere etxeak egiten hasiko da.
San Nikolas eliza berria eraikitzen denean, bere ingurunean espazio berriak dira.
Loredo Plana agertzen da, eraikin zaharrak birmoldatzeko.
Plaza Berria egiteko asmoa.

Biztanleriaren hazkundea jasoko du eta hiritarrak elkarren gainean bizi dira eta hauek etxebizitzatik kanpo bizi behar izango dute.
Egoera hau ikusita, ezinbestekoa da zabaltzearen beharra eta Abando auzoa haziko da.
1801. urtean Silvestre Permek "Bakearen Portua" aurkeztu zuen.
1862. urtean, Amado Lazarok hiri utopiko bat planteatzen du.
Azkenik 1876an zabalgunearen proiektua aurkezten da.
Gran Via sortuko da eta plazak zabalduko dira.
XIX. mendearen amaieran, 1890. urtean, Abandoko lurrak bat egingo dute Bilbokoekin.

XIX. mendearen hasieran, hiriko burgesiak Abandoko lur berrietan lekua hartzen duten bitartean, Etxetxu eta Errekaldeberri inguruetan langileentzako lehenengo auzoak egituratzen hasiko dira.
Mendearen lehen laurdenean, hiria zatitu egingo da: Zazpikaleak eta Zabalgunea.

Antzinako elizateak, Begoña eta Deustu, hiriaren auzo berriak bihurtuko dira (1924).
1930. urteetan langileen auzoetan esperientzia berriak egongo dira: Ciudad Jardin - Urizar Dorrea.

Gerra Zibilaren ondoren, demografiak ikaragarrizko hazkuntza izango du → San Inaziokoa aipagarriena.

Mende hasierako eraikuntzak ordezkatuak izaten dira berriengatik, lurraren okupazio intentsiboa eta hazkunde desordenatua.
Zabalgune eta hiri-gunearen biztanleek alde egiten dute periferiara eta utzitako lekuetan bulegoak eta zerbitzuak jartzen dira. Periferiako lekuak, Otxarkoaga, txabolismoarekin batera.

1983ko uholdeak eman ondoren, Zazpi Kaleetako berritze prozesua hasiko da.
Industrialdiaren krisiagatik, leku berriak agertzen dira ibaiaren ertzetan.
Bilboko Hiri Ordenazio Plan Orokorra onartu egin da eta Bilboko hiriak berriro aldatu du bere egitura eta funtzio nagusia. Eraikuntza berriak: Guggenheim, Euskalduna...