Bigarren Mundu Gerraren Ondorioak eta Nazismoaren Igoera

Bigarren Mundu Gerraren Ondorioak

Ondorio Demografikoak

55 milioi hildako eta 70 milioi zauritu inguru egon ziren. Heriotza zibilen kopurua gerran parte hartu zutenena baino handiagoa izan zen, hiriak bonbardatu zirelako eta errepresalien, gosearen eta gaixotasunen ondorioz. Gerra amaitzean 30 milioi errefuxiatu zeuden. Gerran parte hartutako herrietan desoreka handiak sortu ziren sexu eta adinari dagokionez. Naziek 6 milioi judu hil zituzten.

Nazien Zapalkuntza eta Holokaustoa

1940-1944 bitartean, Alemaniak kontrolatzen zituen lekuetako lehengaiak ustiatu zituen. Zapalkuntza lurralde guztietan gertatu zen. Sobietar Batasunaren kontrako erasoen ondoren, Hitlerrek juduen hilketak hasi zituen, Holokaustoa ezarriz. Horrekin batera, bi milioi sobietar, ijitoak eta beste batzuk hil zituzten. Nazien indarkeria kontzentrazio-esparruetan burutu zen.

Ondorio Ekonomikoak

Europa suntsituta gelditu zen, batez ere komunikabide-sareak, hiriak eta errepideak. Ekonomiak nolabaiteko gorakada izan zuen, baina hornigaiak mugatu egin ziren. Hainbat sektorek geldialdia izan zuten, eraikuntzak kasu, eta horrek hirien garapenean eragina izan zuen. Europak nagusitasun ekonomikoa galdu zuen. AEB erabat indartu zen, munduko lehen potentzia industrialen artean kokatuz.

Lurralde Aldaketak

• Alemaniak anexionatutako lurralde guztiak galdu zituen, eta lau okupazio-eremutan banatu zen, Berlin barne.
• 1949an, Alemaniako Errepublika Federala eta Alemaniako Errepublika Demokratikoa sortu ziren.
• Polonia iparralderantz eta mendebalderantz hedatu zen.
• Sobietar Batasunak Baltikoko estatuak bereganatu zituen, Besarabia eta Kareliako lurralde finlandiarrarekin batera.
• Japoniak gerran konkistatutako lurralde guztiak galdu zituen.

Ondorio Politikoak

• Monarkiak desagertu edo monarkia konstituzional bihurtu ziren. Errepublikak ugaritu ziren.
• Mundua bi bloketan banatu zen: Sobietar Batasunaren inguruan bildu zirenak (ekonomia komunista) eta Amerikako Estatu Batuen inguruan bildu zirenak (ekonomia kapitalista).

Nazismoaren Igoera eta Diktadura

Adolf Hitlerrek zuzendutako mugimendu politiko alemana, eskuin mutur nazionalista eta arrazista germaniarrari lotutakoa. 1929ko krisiari esker hazkunde handia izan zuen, eta alderdi kontserbadoreen laguntzarekin lortu zuen agintea 1933an. Metodo gogorrak eta bortitzak erabili zituen, Bigarren Mundu Gerra nahiz juduen Holokaustoa eragin zituenak.

NSDAP Boterean Jartzea

1928an, Alderdi Naziak izaera nazionala zuen. 1929ko krisiaren ondoren, iraultzaren kontrako alderdi gisa aurkeztu zen. 1932ko eta 1933ko hauteskundeetan lortu zuen garapena. Hitler boterera iristea indar politikoen erantzukizuna izan zen. Alemania askoz azkarrago igaro zen alderdi bakarreko diktadura izatera, Italia baino. 1933ko martxoan, legegintzaldirako hauteskundeak egin ziren, eta naziek gehiengo absolutua lortu zuten. Alderdi komunistak ez zuen parte hartu, Parlamentua erretzeagatik salatuak izan baitziren, eta ez ziren eraginkorrak izan.

Diktadura Naziaren Ezarpena

Parlamentu berriak erabateko boterea eman zion Hitlerri. 1934ko abuztuan, Errepublikako presidentea hil zenean, botere exekutibo osoa Hitlerrek eskuratu zuen. 1933tik aurrera, Hitler propaganda praktikara eramaten hasi zen eta armatzeari ekin zion. Abuztuan, III. Reicha aldarrikatu zen, eta Hitlerrek buruzagi goren izendatu zuen bere burua. Hitlerrek alderdiaren eta armadaren babesa izan zuen, baita kontserbadoreen eta herritarren laguntza ere.

Neurri Antisemita Nagusiak

Odolaren garbitasuna babesteko, arioen eta juduen arteko ezkontzak debekatu zituen. 1935ean, juduei hiritartasuna debekatu zien.

Politika Ekonomiko eta Soziala

• Antolamendu ekonomikoan, Estatuaren parte-hartzea areagotu egin zen.
• Langabeziak behera egin zuen. Industriaren produktibitatea eta armamentuko gastuak igo egin ziren, ekonomia suspertzeko beharrezko sektorea baitzen.
• Denbora on baten ostean, krisia etorri zen, eta irtenbidea armada handi bat osatzea eta ekonomia alemaniarra gerraren zerbitzura jartzea izan zen.
• Kulturan eta irakaskuntzan propaganda egin zuen, eta 1933ko maiatzean, bere kontra egiten zuten liburuak publikoki erre zituen.