Bigarren Errepublika Espainian: Konstituzioa eta Erreformak

1931ko Errepublikaren Aldarrikapena eta Lehen Gobernua

1931ko apirilean, Bigarren Errepublika aldarrikatu zen. Une hartan aukeratutako Gorteek konstituzio progresista eta demokratiko bat idatzi zuten. Kontserbadoreen ordezkaria Alcalá Zamora zen, hura izendatu zuten Gobernuko presidentea. Errepublikano tradizionalen ordezkaritza, berriz, ministro erradikalek eta erradikal-sozialistek gauzatu zuten; eta azkenik, progresistek Manuel Azaña izan zuten ordezkari. Berrikuntza nagusia Gobernuan hiru ministro sozialista sartzea izan zen. Hasierako gobernu honek hainbat arlo nagusi landu zituen, hala nola erreforma militarra, landa-eremuko hobekuntzak eta hezkuntza publikoa.

1931ko Konstituzioa: Oinarri Demokratikoak

Konstituzioa 1931ko abenduaren 9an onartu zuten Gorteek. Haren arabera, Espainia errepublika demokratiko, progresista, deszentralizatu eta laikoa zen. Ganbera bakarreko erregimena indarrean jarri zen, eta parlamentu-eredu berriak Gorteei botere betearazlearen gaineko nagusitasuna aitortzen zien.

Errepublika Berriaren Erreformak

Manuel Azañak ezkerreko errepublikano, sozialista eta independenteek osatutako gobernua eratu zuen. Gobernu honek hainbat erreforma garrantzitsu bultzatu zituen, herrialdea modernizatzeko eta gizarte-justizia sustatzeko helburuarekin.

Erreforma Militarra: Gudarostea Modernizatzen

Armadaren erreformaren xedea gudarostea modernizatzea eta botere zibilaren mende jartzea zen. Horretarako, militar guztiak erakunde errepublikanoei fideltasuna zin egitera behartu zituzten, eta errepublika zin egiten ez zutenei erreserbara igarotzeko aukera aitortu zitzaien, soldata osorik gordeta. 1906ko Jurisdikzioen Legea deuseztatu zen, eta Zaragozako Akademia Militarra itxi zuten. Justizia zibila hedatu zen, justizia militarraren kaltetan, eta ohorezko epaitegiak debekatu zituzten. Horren ondorioz, Errepublikanoengandik hurbilagoko polizia bat sortu zen: Eraso Guardia.

Erlijio Politika: Laikotasunaren Bidean

Erlijioari dagokionez, 1932ko urtarrilean, dibortzioa baimentzea, hilerriak sekularizatzea eta Jesusen Lagundia desegitea erabaki zen. Era berean, Kongregazio Erlijiosoen Legea onartu zen. Erlijioaren gaineko eztabaidaren eraginez, katoliko asko Errepublikatik aldendu ziren.

Nekazaritza Erreforma: Lurraren Banaketa

Nekazaritza-erreforma ere izan zen Errepublikaren helburu nagusietako bat. 1932an, Gobernuak nekazaritza-erreformako lege-proiektu bat aurkeztu zuen Gorteetan; proiektu haren kontra agertu ziren lurjabeak. Sanjurjo jeneralaren estatu-kolpeak huts egin ondoren, urte hartako irailean onartu zen, azkenik, Nekazaritza Erreformarako Oinarrien Legea. Lege hark aukera ematen zuen mota jakin batzuetako lursailak desjabetzeko eta desjabetutako lurrak nekazarien artean banatzeko. Landa-eremuko hobekuntzak ere ezarri ziren, lurrak ereinda edukitzeko eta lursail bakoitzean zegokion udalerriko langileak enplegatzeko betebeharra ezartzen zuten dekretuen bidez, epaimahai mistoen sarrera eta nekazaritzako lanaldia mugatzea eta soldata finkatzea barne.

Hezkuntza Erreforma: Klase Xumeen Hezkuntza

Hezkuntzaren aldetik, Errepublikaren asmo erreformistek hezkuntza eraldatzen lagundu zuten, klase xumeen hezkuntzarako eta herrialdearen modernizaziorako tresna gisa baitzituzten errepublikanoek. Helburu hauek lortzeko, besteak beste:

• Urtean 5.000 ikastetxe publiko sortzea.
• Irakasleen prestakuntza hobetzea eta haien lanbidea duintzea, soldata handituz eta gizarte ospea emanez.
• Laikotasuna ezartzea.

Kataluniako Autonomia: Egituraketa Berria

Manuel Azañak Espainiaren egituraketa berri baten baitan lotu zion Katalunia errepublikari. Autonomia Estatutuaren arabera, Generalitatek izango zuen gobernu-ardura Katalunian. Hizkuntza ofizialkide izendatu zituzten gaztelania eta katalana.