Berpizkundea, Zientzia Iraultza eta Descartesen Arrazionalismoa

Berpizkundea eta Zientzia Iraultza

Ezaugarri Orokorrak: Gizartea, Antropozentrismoa eta Zientzia

Errenazimentuak bizikidetza politikoari ikuspegi berri bat eman zion, erlijioa eta zientziarekin batera, eta hori Aro Modernoaren oinarria izan zen. Europako mugimendu kulturala, XV. eta XVI. mendeetan, gertakari eta aldaketa garrantzitsuek markatu zuten.

Erdi Aroan zentzu erlijiosoa galdu egin zen, aldaketa politiko, sozial eta ekonomiko handiak sortuz. Feudalismotik hasierako kapitalismorainoko sistemak agertu ziren, boterea diruaren menpe zegoelako. Eliza Katolikoaren haustura gertatu zen, Luteroren Erreformaren ondorioz. Horrek Elizaren Kontrarreforma eta Inkisizioaren agerpena ekarri zituen. Baina, boterea mantentzeko saiakera egin bazuten ere, Aita Santuak boterea galdu zuen. Aurkikuntza geografiko handiak egin ziren eta inprentaren sorrerak kulturaren hedapena ekarri zuen. Horrez gain, zientzia berria nagusitu zen (Koperniko, Galileo, Kepler, besteak beste), eta horrek aurrerapen izugarria ekarri zuen. Filosofian, korronte ugari sortu ziren, horietatik garrantzitsuena humanismoa izanik: Erdi Aroko filosofiaren ardatza Jainkoa izan zen arren, Errenazimentuan, ordea, erlijio kristaua eta Jainkoa ez ziren erdigunea; gizakiak hartu zuen haien lekua.

Horrek bultzada handia eman zion gizartearen kultura mailari, eta politikaren, ekonomiaren, filosofiaren eta beste zenbait arloren inguruko kontzientzia areagotu zuen. Eta ez hori bakarrik: korronte berriak sortzeko bidea zabaldu zuen eta, ondorioz, artean, filosofian eta horrelakoetan pentsaera ezberdinak sortu ziren.

Descartesen Arrazionalismoa

Datu Biografikoak eta Testuinguru Historikoa

René Descartes Frantzian jaio zen 1596an. Descartes familia noble batean jaio zen, eta jesuiten ikastetxe batean hezi zen. Geroago, zuzenbide lizentziatura eskuratu zuen, eta urte batzuk beranduago, katoliko eta protestanteen arteko Hogeita Hamar Urteko Gerran parte hartu zuen boluntario gisa.

Hala ere, bere filosofiarekiko interesa Danubio ibai bazterrean zegoela izan zuen ikuspen baten ondorioz sortu zela esan daiteke; ikuspen horretan, dei jainkotiar bat sentitu zuen, filosofia erreformatzeko aginduz. Ondorengo urteetan Europatik bidaiatzen ibili zen inspirazio bila, eta azkenik Holandan hartu zuen bizilekua. Azkenik, Suediako Kristina erreginak deituta, Estokolmora joan zen, eta bertan birikeriak jota hil zen 1650ean.

Garai haietan, XVII. mendean, zientziak gero eta indar gehiago zuenez, hainbat aldaketa gertatu ziren gizartean; absolutismoa ezarri zen monarkia gehienetan, eta hori dela eta, Eliza Katolikoaren Kontrarreforma gertatu zen, zientziak aurrera egiten zuen bitartean.

Descartes filosofia modernoaren aita zen eta “Metodoari buruzko diskurtsoa” eta “Meditazio metafisikoak” idatzi zituen. Egia matematikoen ebidentzia ikusita, arrazoia mugagabea izan zitekeela pentsatzen hasi zen.

Egia zen helburu nagusia. Filosofia modernoa eta zientzia modernoa garatu ziren. Metodo esperimentalak erabiltzen hasi ziren, eta matematikari garrantzi handia eman zitzaion. Eszeptizismoa nagusitu zen, arrazionalismoa eta enpirismoa bezalako korronteekin batera. XVII. mendean, bi sistema filosofiko nagusitu ziren elkarren artean:

• Arrazionalismoa
• Enpirismoa