Barrokoaren obrak: azterketa eta deskribapena

San Pietri plaza

San Pietri plaza: Komentatuko dugun obra Vatikanoko San Pietri plaza da. Bernini arkitektoak diseinatu zuen 1656 eta 1667 urteen artean. Honek Erromako Barrokoaren eredu hoberenetako bat osatzen du. Vatikanoko San Pietri plazak bi funtzio bete behar zituen: bat zibil eta praktikoa, eta bestea sinbolikoa.

• Funtzio zibil eta praktikoa: plaza fededunen masak jasotzeko gai izan behar zen eta Vatikanoaren zatia gainerako eraikuntzetatik bereizteko, horri garrantzi handiagoa emanez.
• Funtzio sinbolikoa: plaza Eliza Katolikoaren metafora bihurtu behar zen; jendeari ongi-etorria ematen dion eta Elizaren agintea eta presentzia sinbolizatzen duten besoen irudia eraikiz.

Berninik diseinatutako besoek elizaren beso irekien irudikapena ematen dute: Eliza prest dago pertsona guztiak bere besoen artean jasotzeko. Horrela, plaza Elizaren jarrera bitartekaria adierazten du Katolikoen eta protestanten artean, eta, aldi berean, Eliza Katolikoaren propaganda-espazio bihurtzen da.

Santa Teresaren ekstasia

Santa Teresaren ekstasia: Orain aztertuko dudan artelana Santa Teresaren ekstasia da. Obra honen eskultorea Bernini izan zen, 1645 eta 1652 urteen artean. Erroman kokatuta dago, Santa Maria della Vittoria elizan. Lan eskultoriko honek marko arkitektoniko eta piktoriko bat osatzen du: obra honetan arkitektura, eskultura eta pintura elkarlanean agertzen dira.

Kaperak programa konplexua du. Alboetako eskulturak enkargatu zuen kardinala eta haren familia agertzen ditu. Erdian ekstasia agertzen da eta goiko aldean hainbat pintura daude. Gaia erlijiosoa da: Santa Teresari aingeru batek Jainkoaren gezia sartzen dio; Jainkoaren maitasuna ukitzean mina eta plazerra aldi berean sentitzea adierazten da.

Marmol ezberdinez, urrez eta brontzez egindako lan honetan konposizioa askea da eta lerro diagonalak eta bertikalak konbinatzen ditu, oso dinamikoa izanik. Mugimendu eta ezegonkortasun handia transmititzen du; aingerua hodei baten gainean agertzen da irribarre eginez.

Santa Teresaren unean barneko oinazea eta tragedia agerian geratzen dira, baina baita gozamenarekin nahastuta ere. Burua atzerantz makurtzen du, begiak erdi itxita eta ahoa irekita; ezkerreko eskua zintzilik du. Mugimendua lortzeko haizeak egiten dituen tolesturak eta argi-ilunak erabiliz indartzen da.

Argia atzeko leihotik sartzen da; urrezko elementuek izpiak handitzen dituzte. Kolore desberdinetako marmolak erabiliz argi-ilunak lortzen ditu. Obra honen helburua ikuslea hunkitzea eta Jainkoaren maitasunaren plazerra transmititzea da; erlijioak fededuna emozionatu behar du. Berninik ikaragarri teatralitatezko eszenografia sortzen du, Barrokoaren teatralitate efektua bere gorenera eramanaz. Ekstasiak koadro baten itxura ere badu; lan honek Barrokoaren eskultorik ezaugarri nagusiak ongi biltzen ditu.

Pietatea

Pietatea: Orain komentatuko dudan artelana Pietatea da. Pietatea Gregorio Fernándezek egin zuen 1613. urtean. Gaia Kristoren pasioaren azkeneko momentuetako bat irudikatzen du: Ama Birjina Jesus haren besoetan hartzen du, sufritzen duen garaian eta hiltzeko zorian dagoenean.

Benetako artelana Valladoliden kokatuta dago. Erabilitako materiala egur polikromatua da; errealismo handiagoa emateko, adibidez, beirazko begiak erabiltzen ditu. Konposizioak piramide-forma du eta garrantzia berezia ematen zaio Ama Birjinaren eskuari eta haren aurpegiari, baita Kristoren aurpegiari ere. Diagonal batzuk ere agertzen dira, eta horiekin oreka dinamiko bat lortzen da.

Arropen mugimendua eta errealismoa ikusgarriak dira: adibidez, ondo nabarmentzen da non egongo litzatekeen Ama Birjinaren belauna. Polikromatua da, kolore biziak eta pastel tonuak erabiliz. Ama Birjinaren figura barrokoaren teatralitateari erantzuten dio, baina neurriz kanpo ez joateko klasizismoaren ukitua ere badu. Anatomiaren ezagutza garbia ageri da; Kristo hilik dagoenaren sentsazioa ongi transmititzen da.

Obra honen helburua herritarrak erlijioaren sentsibilitatera hurbiltzea zen. Gregorio Fernández Espainiako eskultore onenetarikoa dela esan daiteke: obra honek sufrimendua eta Barrokoaren ezaugarri asko modu eraginkorrean erakusten ditu. Beraz, obra hau Espainiako barrokoaren eredu onenetako bat da.

Hiru graziak

Hiru graziak: Orain aztertuko dudan obra 'Hiru graziak' da. Rubensek margotu zuen XVII. mendean. Pintura barroko flandestarraren eskolakoa da eta gaur egun Madrilen, Pradoko Museoan, dago.

Irudian Zeus-en hiru alabak agertzen dira: Aglaya, Talía eta Eufrosine, mitologia grekoaren graziak. Haietako bi profila emanez ikusten dira eta erdikoa bizkarra emanda. Hirurak biluzik daude. Haien bidez edertasuna, maitasuna, sexualitatea eta emankortasuna sinbolizatzen dira.

Irudiaren alboan zuhaitz bat eta Kupido agertzen dira urrezko kornukopia batekin; kornukopiako ura jaisten da eta koadroaren gaineko aldean lore-girlanda bat ageri da. Kolore ugariz eta argi indartsuz betea dago eta atzealdean animalia batzuk irudikatzen dira.

Hiru graziak garai hartako orrazkera eta estetika erakutsiz agertzen dira: biluzik eta elkarren artean lotuta, besoek bat eginez. Belo garden batzuk dituzte estaldura gisa, eta kontrajaria dute. Haien gorputzen biguntasuna eta bolumena nabarmentzen dira. Konposizioa elegantea da; koloreak oso argiak dira eta koloreak marrazkia baino garrantzi handiagoa du.

Mugimendua, kolore biziak eta argitasuna flandestar barrokoaren ezaugarriak dira. Hori dela eta, obra hau estilo horretako adibide onenetako bat dela esan dezakegu.

Gaueko erronda

Gaueko erronda: Orain aztertuko dudan obra 'Gaueko erronda' da. Rembrandtek egin zuen 1642. urtean. Lana oihal baten gaineko olio-pintura da eta gaur egun Amsterdamen, Rijksmuseumen, kontserbatzen da.

Erretratu kolektiboa da: gizon batzuk gaueko erronda egiten ari dira hiri batean, soldaduak eta kale-pertsonak nahasten diren unea irudikatuz. Tenebrismoaren adibide bikaina da, argiaren bidez ñabardura guztiak markatzen baitira. Konposizioa nahiko konplexua da eta lerro eta talde desberdinen bidez antolatuta dago.

• Lerro horizontala: bi pertsona nagusi inguratzen dituzten pertsonek osatzen dute, eta koadroaren talde zentralak ikuslearen begirada erakarri egiten du.
• Lerro bertikala: kapitainaren kokapena markatzen du; beltzez jantzita doa eta tenientearekin batera eszena erdira nabarmentzen da.
• Diagonalak: pertsonen hiru taldeak lotzen ditu lerro imaginario baten bitartez.

Argia emakume baten eskutik dator; hura da gainerako gauza guztiak argitzen dituena. Argitik zenbat eta urrunago egon, orduan eta gutxiago ikus daiteke. Obra hau Rembrandten estilo eta artearen ezaugarri askoren erakusgarri da: tenebrismoa, argilunak, mugimendua...

Bredako errendizioa

Bredako errendizioa: Orain aztertuko dugun obra olioz egindako lienzo bat da; Velázquezek egin zuen 1634 eta 1635 urte bitartean. Lehenik Madrilgo Palacio del Buen Retiroan kokatu nahi izan zuten, eta gaur egun Pradoko Museoan dago. Koadro hau artista ezberdinek egindako hamabi koadroren serie baten parte da, monarkiaren garaipen militarrak irudikatzeko.

Velázquezek Brendako gertakari bat irudikatzen du, 1625. urtean espainiarrek holandarrak garaitzen dituzten unea. Eszena honetan atzealdea guztiz hondatuta dago eta lehen planoan gerran aritutako bi talde ageri dira: espainiarrak eskuinean eta holandarrak ezkerrean.

Obraren errealismoa oso nabarmena da: testura eta elementu naturalista ugari ikus daitezke. Zaldiak funtsezkoak dira beraien izaera noblearengatik eta naturaltasunagatik. Errealismo handiagoa lortzeko, Velázquezek pertsonaien jarrerak aztertu zituen eta kolorea pintzeladaz azkar eta solte ematen du, paisaiaren efektu egokiak bilatuz. Perspektiba eta kolorearen erabilera oso garrantzitsuak dira obra honetan, baita argilunak eta xehetasunak ere.

Artelan honetan Barrokoaren ezaugarriak ongi ikus daitezke: argilunak, indarra, mugimendua eta koloreen garrantzia. Velázquez-en obresentzako adibide bikaina da.

San Mateoren deia

San Mateoren deia: Orain aztertuko dudan obra 'San Mateoren deia' da; Caravaggiok egin zuen 1599. urtean. Lienzo baten gaineko olio-teknikaz egina dago. Artelan hau San Mateoren bizitza eta deia deskribatzen duten koadroen artean dago.

Une honetan ikusten da nola apostolu zahar eta santua dirua zenbatzen ari diren beste gizon batzuekin elkartzen denean; San Pedrok eta Kristok ekintza eten egiten dute. Kristok besoa luzatzen du Mateori erakutsiz nor deitzen dion: Mateo berehala erantzuten du, baina gainerako gizonak harrituta begiratzen ari dira, ez dakitelako nor diren deitzen diren bi gizonei.

Eszena toki ilun batean kokatuta dago eta fokoa argi batek bakarrik argitzen du. Erretratuak oso erreala dirudi. Kristoren eskuaren kokapenak balio berezia du, Kapilla Sixtinako Aita Santuaren eskua gogorarazten duelarik. Caravaggio oso gazte hil bazen ere, bere pintura barrokoko errealismoaren bidea markatu zuen, argia modu berezian tratatuz, tenebrismoaren antzera. Bere eredua jarraitu zuten hainbat artistek.

Maiatzaren 3ko fusilamenduak

Maiatzaren 3ko fusilamenduak: Orain komentatuko dudan artelana 'Maiatzaren 3ko fusilamenduak' da. Goyak margotu zuen 1814. urtean. Izenak dioen bezala, Principe Pio muinean maiatzaren 3an gertatutako fusilamenduak irudikatzen ditu; hau Napoleonek agindu zuen altxamendu politiko baten ondorioz gertatu zen.

Eszena gauean garatzen da eta faro erraldoi batez dator argituta. Tenebrismoa erabiltzen du argiarekin, eta pelotoiak iluntasunean geratzen dira, hilko dituzten pertsonak argitan utzita. Koloreei dagokienez, Goyak hiru kolore nagusi erabiltzen ditu gehienetan: grisa, okrea eta zuria.

Soldaduek diagonal bat osatzen dute ikusleari bizkarra emanez; horrela haien aurpegiak ez ditugu ikusten. Teknikoki, pintzelkada solte eta luzeak erabiltzen ditu, koloreari marrazkiaren lerroari baino protagonismo handiagoa emanez. Aireko perspektiba erabiliz, aurrerago dagoen pertsonaia atzean dagoen baino hobeto nabarmentzen da.

Margolanak dramatismo handia islatzen du. Hau da, obra hau oso garrantzitsua da: ez bakarrik margolan bikaina delako, baizik eta momentu historiko inportante bat irudikatzen duelako, eta Goya bere garaiko ikuslegoaren aurrean hori islatu zuelako. Goyak gudaren pertzepzio berri bat erakusten digu.