Antzinako Greziako Filosofia: Sofistak, Sokrates eta Platon
Sofistak: Maisuak eta Ikergaiak
Terminoak 'maisua' edo 'jakintsua' esan nahi du. Kanpotik etorritako maisu eta irakasleak ziren. Sofisten ikasleen helburua hiritar bertutea zen. Garatutako ikergaien artean, garrantzitsuenak natura eta hitzarmena ziren. Natura, garapen-printzipioa zena, beharrezkoa eta unibertsala zen. Hitzarmenak bi eduki mota zituen: ona, zuzena eta egiazkoa denari buruzko sinesmen tradizionalak, eta estatuaren agintaritzak ezarritako lege positiboak.
Erlatibismoa eta Eszeptizismoa
Erlatibismoa: Legeek, balioek eta ohiturek (nomosak) tradizioan zuten jatorri jainkozkoa zalantzan jartzen zuten. Eszeptizismo epistemologikoa: Erlatibismo etiko eta erlijiosoarekin bat eginez, sofistek eszeptizismo epistemologikoa aldarrikatu zuten. Jatorria filosofo presokratikoen espekulazioari aurre egiteko erreakzio sentsualista eta enpirista zen.
Sofisten Hiru Doktrina Nagusiak
- Ez dago ezer.
- Zerbait balitz, ulertezina litzaioke gizakiari.
- Ulergarria balitz, ondokoari adieraztea eta komunikatzea ezinezkoa litzateke.
Sokrates: Elkarrizketa eta Bertutea
Ez zuen ezer idatzi. Haren ekarpen nagusiak bi izan ziren: elkarrizketa bidezko argudiaketa induktiboa eta definizio unibertsala.
Antierlatibismo Morala eta Intelektualismo Etikoa
Antierlatibismo morala: "Iritzi guztien gainetik jardunbide zuzena (egia morala) bilatzea da gure egitekoa, inori irakatsi ahal izateko". Etikaren eremura eraman zituen erlatibismoaren aurkako ikusmolde hauek. Horrela, lehen moral arrazionala sortu zuela esan daiteke. Intelektualismo etikoa: Sokratesek bertutea jakintzari lotzen zion.
Maieutika eta Ironiaren Metodoa
Maieutika: Filosofia ez da pentsamendu amaitua, argia bere azken ondorioetan, baizik eta bizialdian ardura diguten usantzaz, elkarlanean, solasaldien bidez, ozta-ozta mamitzen den gogoeta. Filosofoak gure barnean ditugun ezagutzak erditzen lagundu behar du, bere amak (emagina zen) egiten zuen bezala. Ikergaien gaineko erabakiarekin topo egitea du helburu. Ironia: Ezjakinaren itxura eginez, elkarrizketetan parte hartzen zuen solaskideen hasierako jakinduria kritikatuz. Kontraesanak agerira ateratzen zituen.
Platon: Ideien eta Ezagutzaren Teoriak
Ideien Teoria: Dualismo Ontologikoa
Sistema demokratikoa usteltze-prozesuan zegoen. Giro politiko horretan, eszeptizismoa eta erlatibismoa nagusi ziren, sofisten irakaspenen ondorioz. Haren ustez, balio absolutuak existitzen dira, baina hori justifikatu behar zen. Horretan datza Ideien Teoria. Haren ustez, zentzumenen bidez hautematen dugun mundu fisiko-materiala etengabe mugitzen ari zen. Horregatik, ezinezkoa zen ezagutza zientifikoa eratzea. Mundu sentikorreko gauza bakoitzak bazuen bere ezaugarria. Beraz, bazegoen izatearen alderdi egonkor bat, aldatzen ez zena. Komun zituzten ezaugarriak aditzera ematen zituen kontzeptu jakin batez baliaturik: forma edo ideia.
Ezagutza Teoria: Dualismo Epistemologikoa
Zentzumenen bitartez ez da benetako ezagutza lortzen. Benetako ezagutza ez da pertzepzioa.