Anabolismoa: Motak, Bide Metabolikoak eta Fotosintesia

Zer da anabolismoa?

Anabolismoa molekula bakunetatik molekula konplexuetarako sintesi endergonikoa da, energia behar baitu burutzeko.

Anabolismo motak

• Anabolismo heterotrofoa: Glukoneogenesia, glukogenogenesia, lipidoen anabolismoa eta proteinen anabolismoa barne hartzen ditu.
• Anabolismo autotrofoa: Fotosintesia eta kimiosintesia barne hartzen ditu.

Anabolismo heterotrofoa

Gluzidoen anabolismoa

Glukoneogenesia

• Non: Mitokondrioan hasten da, baina gehienbat zitosolean gertatzen da.
• Zer: Konposatu ez-organikoetatik (edo ez-gluzidikoetatik) glukosa sintetizatzen da.

Glukogenogenesia

• Non: Gibelean eta eskeleto-muskuluetan gertatzen da.
• Zer: Glukosatik glukogenoa sintetizatzen da.
• Etapak:
  1. 1. etapa: UTPak glukosa aktibatzen du eta UDP-glukosa sortzen da.
  2. 2. etapa: UDP-glukosaren glukosa molekulak glukogenoari gehitzen zaizkio.

Glukogenoa: Glukosaz osatutako polisakaridoa da, animalietan agertzen dena. Egitura kimikoa eta funtzioa direla eta, almidoiarekin antz handia du. Gibelean eta giharretan pilatzen da.
Funtzioa: Animalien erreserba energetikoa da, glukogenogenesi prozesuaren bidez sortzen dena. Haren erabateko hidrolisiak glukosa ematen du.

Lipidoen anabolismoa

Triglizeridoen sintesia da, eta zitosolean gertatzen da.

Proteinen anabolismoa

Zitosolean gertatzen da. Landareek aminoazido guztiak sintetizatzen dituzte; animaliek, berriz, dietaren bidez eskuratzen dituzte.

Anabolismo autotrofoa

Materia ez-organikotik materia organikoa sintetizatzean datza.

• Organismo autotrofo fotosintetikoak: Landareak, algak eta bakterio batzuk. Argiaren energiarekin molekula organikoak sintetizatzen dituzte.
• Organismo autotrofo kimiosintetikoak: Zenbait bakterio (nitrogenoarenak, sufrearenak, burdinarenak).

Fotosintesia

Materia ez-organikoa erreduzitzen da argiaren energiaren bidez, materia organiko bihurtzeko.

• Landare eta zianobakterio gehienetan hidrogeno-emailea ura (H₂O) da eta hartzailea CO₂. Beste batzuetan, emailea H₂S edo azido laktikoa da, eta hartzailea NO₃^- edo N₂.
• Non gertatzen den:
  • Zelula eukariotoetan: kloroplastoetan.
  • Zianobakterioetan: tilakoideetan.
  • Bakterio fotosintetikoetan: zelula-mintzean edo zitoplasman.

Fotosintesiaren garrantzia

• Atmosferako O₂-a sortzen du.
• Materia organikoa ematen dio ekosistemari.
• Erregai fosilen jatorria da.
• Berotegi-efektuaren eragile den CO₂-a finkatzen du.
• Nagusiki landareek, algek eta zianobakterioek burutzen dute.

Fotosintesiaren bi faseak

• Fase argiduna (fotokimikoa):
  • Non: Tilakoideen mintzean.
  • Zer: Pigmentu fotosintetikoek argiaren energia bildu eta energia kimiko bilakatzen dute (NADPH eta ATP), O₂-a askatuz.
• Fase iluna (biosintetikoa):
  • Non: Kloroplastoaren estroman.
  • Zer: CO₂-a erreduzitzen da NADPH eta ATP erabiliz molekula organikoak lortzeko.