Agustin eta Tomasen jainkoaren frogapenak: alderaketa eta azalpena
Agustin eta Tomasen jainkoaren frogapenak alderatzea
Bai Agustin bai Tomasen ustez kreazionismoa defendatzen da: haien iritziz, gauza guztiak jainkoak ezerezetik sortu ditu. Jainkoak mundua sortu zuen, kreazioa osotasun batean. Biak bat datoz uste honetan: jainkoa betierekoa, perfektua, guztiz ona, guztiz justua eta aldagaitza dela.
Agustinen frogapenaren oinarria
Agustinen jainkoaren existentziaren froga-saioa ezagutzaren teoriaren ondorio zuzena da. Azal dezagun:
Argudio epistemologikoa
Egia existitzen denez, eta jainkoa egiaren funtsa izanik, jainkoa existitzen dela ondoriozta daiteke. Argudio hori zehaztuz, Agustindar frogapen errealak ideia eredugarrietan datza.
- Gizakiak egia eredugarriak eta beharrezkoak hautematen ditu. Jainkoak gizakiaren baitan jarri ditu ideia eredugarriak haren arima-adimenean, baina adimenak ezin ditu ideia horiek eraldatu, izan ere, ideiak haren gainetik daude.
Adimenak ideak argitasun handiagoz edo txikiagoz sumatu ditzake, baina egia eredugarriak beti dira berdin. Ondorioz, Agustinen ustez ez dago funtsik gabeko gauzarik: aldagaitzen funtsak aldagaitza izan behar du. Beraz, ideia eredugarrien funtsa jainkoaren adimenean dago.
Tomasen proposamena — ibilbideak
Tomas-ek jainkoaren existentzia frogatzeko bost ibilbide proposatzen ditu:
Mugimenduarena
Munduan dagoen mugimenduarena esperientzia du abiapuntu. Mugimenduan dagoen oro beste zerbaitek mugitua izan behar du; ezer ezin delako mugitu bere kabuz, eta infinitura ezin dezakeenez jo mugimenduaren hasiera aurkitzeko, lehen motor bat onartu behar da: jainkoa.
Kausa arazlea
Kausa oro bere aldetik kausatua da; eta hori beste batek kausatua izan behar du. Horrela, infinitura ezin da jo; azken kausa bat existitu behar da: jainkoa.
Aldakortasuna
Izaki oro hasieran izateko potentzian dago; baina une batean potentzialtasun hori gainditu eta izaki izatera igaro behar izan zen. Izaki kontingente bakarrik balego, orain ez litzateke ezer existituko. Horrela, izaki beharrezko bat beharrezkoa da izaki kontingenteak egon daitezen: jainkoa.
Perfekzioaren mailetatik
Izakien perfektutasun handiagoaren edo txikiagoaren atzean izaki guztiz perfektu bat onartzen da; hori da adierazpenen garaia. Horrek bereizteko ideia eredugarriak jartzen ditu gizabanako bakoitzaren baitan. Azken ideia honek Agustinen frogapenaren antza du: izan ere, jainkoak gizakiaren baitan jarri ditu ideia eredugarriak. Adimenak ezin baditu ideia horiek eraldatu, eta adimenak argitasun handiago edo txikiagoa sumatzen badu ere, ideiek beti diraude berdin.