1977ko Hauteskundeak: Demokraziarako Bidea Espainian
Hauteskunde Demokratikoetarako Bidea
Erreforma Politikorako Legea onartuta, gobernuak bi helburu nagusi zituen: askatasunak berrezartzea eta hauteskunde demokratikoetarako deialdia egitea. Testuinguru horretan, alderdi politikoak legeztatzeko premia zegoen, eta Adolfo Suárez presidenteak alderdietako buruzagiekin hauteskunde-legea eta erreformak adostu zituen.
Europako buruzagi sozialistek PSOEri babesa eman zioten, eta Felipe González hautagai moderatu gisa agertu zen. Bien bitartean, Santiago Carrillo (PCEko burua) atxilotu eta geroago askatu zuten, tentsio politikoa areagotuz.
PCEren Legeztatzea: Trantsizioko Mugarria
Zailtasun juridiko eta politiko handieneko auzia Espainiako Alderdi Komunista (PCE) legeztatzea izan zen. Trantsizioaren aldekoek bazekiten ez zela benetako normaltasun demokratikorik izango PCE onartzen ez bazen. Suarezek bere gain hartu zuen erabaki arriskutsua, Carrillok Espainiako legeak eta instituzioak onartzeko konpromisoa hartu ondoren.
Erabakiak erreakzio gogorrak sortu zituen: militarrei ez zitzaien gustatu, eta Itsas Armadako buruzagiak dimisioa aurkeztu zuen. PCE legez onartzeak armadaren zati handi bat Suarezen gobernuaren aurka jarri zuen.
1977ko Lehen Hauteskunde Demokratikoak
Hauteskundeen atarian, Don Juan Borboikoak tronurako eskubide historikoei uko egin eta bere semeari, Juan Carlos I.a erregeari, eman zizkion. Hauteskundeetan D'Hondt legea erabili zen, alderdi handiei, nazionalistei eta biztanle gutxiko probintziei mesede egiten ziena. Herritarrak ez zeuden hauteskunde demokratikoetara ohituta, eta alderdien mapa politikoa ez zegoen oraindik finkatuta.
Hauteskundeetan, Suarezen Zentro Demokratikoaren Batasuna (UCD) alderdiak lortu zuen gehiengoa, hauteskunde-araudia oso mesedegarria izan baitzitzaion. Erregeak Suárez berretsi zuen presidente, eta hark UCDn hartu zuen babesa gobernatzeko. Hala ere, UCDk ez zuen gehiengo osoa lortu Kongresuan, eta, horregatik, Suarezek erreformak gainerako alderdiekin adostu behar izan zituen. Presidentearen lan nagusia estatuarentzat eredu juridiko berri bat (etorkizuneko Konstituzioa) adostea izan zen. Horrez gain, Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartzeko negoziazioak hasteko eskatu zuen.
Garaiko Alderdi Politiko Nagusiak
Hauteskundeetan sortutako panorama politikoa honako hau izan zen:
- Zentro Demokratikoaren Batasuna (UCD): Adolfo Suárezek eratutako koalizioa, hauteskundeetako irabazlea.
- Alianza Popular (AP): Eskuineko alderdia, Manuel Fraga buru zuela eta frankismotik zetozen elkarte politikoak biltzen zituena.
- Partido Socialista Obrero Español (PSOE): Oposizioko alderdi nagusi bihurtu zena.
- Partido Comunista de España (PCE): Legeztatu berria, Santiago Carrillorekin.
- Euskadin: Eusko Alderdi Jeltzalea (EAJ) eta Euskadiko Ezkerra (EE) indar garrantzitsu gisa agertu ziren.