1936ko Espainiako Gerra Zibila: Arrazoiak eta Hasiera
1936ko Espainiako Gerra Zibilaren jatorria
1936an Espainiako Gerra Zibila piztu zen. Militarren altxamendua bi egun eta leku desberdinetan gertatu zen: lehenengo, uztailaren 17an Melillan, eta egun bat beranduago penintsulara zabaldu zen, Francok Andaluziatik sartuta. Gerra 1939an amaitu zen.
Gerraren arrazoi nagusiak
Gatazkaren arrazoi nagusienetakoak honakoak izan ziren:
- Fronte Popularraren garaipena: Hauteskundeak irabazi eta programa ezkertiarrak aurrera eramatea, eskuindarrek onartu ez zutena.
- Neurri politikoak: Fronteak Falangea debekatu eta militar arriskutsuak sakabanatu zituen konspirazio bat saihesteko asmotan.
Testuinguru horretan, militarrak sakabanatu zituzten: Franco Kanarietara, Goded Balearretara, Mola Nafarroara, Queipo de Llano Sevillara, eta Lerroux Portugalera alde eginik zegoen.
Kanpo eta barne faktoreak
Kanpo arrazoiek ez zuten gerra honetan eragin handirik izan, baina aipatzekoa da Europako giro faxista, Italia eta Alemaniakoa batez ere.
Barne arrazoien artean, garaiko krisi sozioekonomikoa, antiklerikalismoa, nazionalisten aldarrikapenak eta gizartearen polarizazio sakona nabarmendu behar dira. Gizartea oso desberdinduta zegoen:
- Ezkertiarrak vs. eskuindarrak
- Errepublikarrak vs. monarkikoak
- Pobreak vs. aberatsak
- Ateo-agnostikoak vs. katolikoak
- Autonomistak vs. zentralistak
Indarkeriaren gorakada
Polarizazio honek indarkeria areagotu zuen. 1936an Castillo teniente ezkertiarra hil zuten, eta uztailaren 13an Calvo Sotelo eskuindarren burua hil zuten mendeku gisa.
Estatu kolpea eta gerraren hasiera
Azkenik, konspirazio militarrak estatu kolpea burutu zuen. Mola, Goded, Franco eta Sanjurjo jeneralek gobernuaren desegokitasuna argudiatu zuten. Altxamenduak ez zuen guarnizio guztietan arrakastarik izan eta, ondorioz, gerra piztu zen, Espainia bi bandotan zatituz: errepublikarrak eta nazionalak. 1936ko irailean, Comité de no intervención osatu zuten Europako hainbat herrialdek, gerra Europara ez zabaltzeko asmoarekin.