1917ko Krisia Espainian: Gerra, Politika eta Gizarte Aldaketak
1- Ofizialak antolatu ziren, diru-sarrerak gehitu eta Defentsa Batzordearen burutako presioa egiteko asmoz. Batzarrak eratzeko arrazoiak, batetik, soldatak eta bestetik 1910ean gerrako merituak zirela eta egindako maila igoerak eragin zuzena izan zuten. Armada barruan maila igotzeko aukera Marokon zeuden. 1917an Infanteriako eta Zaldieriako ofizialen batzarrak eratu zituzten. Helburuak: gerrako merituengatik igotzerik ez izatea, soldata igoera izatea, biztanleek ere errespetua izatea armadari. Ondorioa Armadako legea izan zen: soldatek gora egin eta maila igoera. Beste batzorde batek arautu zuen. Azkenik, ARMADA bihurtu zen monarka + gobernuaren zutabe.
2- Alderdi politiko burgesiak iraultza saiakera egin nahi zuen sistema politikoaren aurka, baina huts egin zuen. 1917an Gorteak itxita zeuden eta burgesia politikoaren buruzagiek esku hartzea erabaki zuten. Defentsa Batzordearen matxinada arrazoia zen gorteak zabaltzea... Izan ere, LEGE ERREGIONALISTA, alderdien sistemak, monarkia, estatu oligarkikoaren aurkako iraultza egin nahi zuen EUSKAL ALDERDIAK. HILABETEETAN, BILTZARRAREN INDARRA AGORTU JOAN ZEN.
3- Gobernua militarrak prest zeuden matxinada sozial eta politikoak zapaltzeko. UGTren kongresuak greba orokorra proposatu zuen: Erregea kanporatzeko eta behin-behineko Gobernua eratzeko. UGTK + CNTK gobernuarekin lehenengo bilerak egin zituzten ELIKAGAIEN beherapenak eskatzeko.
Bestetik, Romanonesek bizigaien arazoa eta langileen eskariak konponduko zituela agindu zuen, baina, Gobernuko presidentea izateari utzi eta Dato gobernuburu izendatu zuten. Orduan, erabaki zuten EUSKAL ALDERDIAK, greba orokor baketsua egitea. Izan ere, antolatzaileen artean desadostasunak: PSOE, UGT eta parlamentarien Biltzarra batu zen. Baita treneko langileek greba egin zuten. ONDORIOZ, hainbat lagun kaleratuak izan ziren. Ordutik, grebak INDUSTRIA NAGUSIETAN egin ziren. Grebak egin zutenek Armadari aurre egin zioten eta jendea hil eta zauritu zuten.
3.2 Berrezarkuntzaren agonia (18-23) Azken urteetan ERREGIMENA MODERNIZATZEKO saiakerak txikiak egin ziren eta ustelkeriak jarraitu zuen aurrera, arazoak konpondu gabe (katalanismoa). Kontzentrazio gobernuak egin ziren, egonkortu gabe + iraupen laburrekoak. Indarrean DIREKTORIO militarra. 1876ko konstituzioa baliogabetu eta BERREZARKUNTZA ERE.